Πιο έντονα μέσα στο 2027 αναμένεται να αποτυπωθούν στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών οι φετινές αυξήσεις στα καύσιμα και την ηλεκτρική ενέργεια. Το αυξημένο ενεργειακό κόστος μετακυλίεται με καθυστέρηση στους καταναλωτές, δημιουργώντας νέες πιέσεις στον πληθωρισμό και περιορίζοντας τα περιθώρια αποκλιμάκωσης των τιμών.
Διπλωματικές πηγές από τις Βρυξέλλες εκτιμούν ότι η επιβάρυνση δεν έχει ακόμη περάσει στο σύνολό της στην τελική τιμή των προϊόντων. Οι αυξήσεις που βλέπουν ήδη τα νοικοκυριά στην αντλία και στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος αποτελούν μόνο το πρώτο στάδιο. Το επόμενο κύμα ανατιμήσεων αφορά κυρίως προϊόντα και υπηρεσίες που απαιτούν μεγάλες ποσότητες ενέργειας για την παραγωγή, τη μεταφορά ή τη διάθεσή τους.
Πώς το ενεργειακό κόστος τροφοδοτεί τον πληθωρισμό
Για μια επιχείρηση με υψηλή κατανάλωση ρεύματος ή καυσίμων, η αύξηση των δαπανών είναι άμεση. Ωστόσο, η μετακύλιση αυτού του κόστους στην τελική τιμή δεν γίνεται πάντα από την πρώτη ημέρα. Οι επιχειρήσεις συχνά απορροφούν μέρος της επιβάρυνσης για ένα διάστημα, προκειμένου να διατηρήσουν τους πελάτες και να προστατεύσουν τον κύκλο εργασιών τους.
Όταν, όμως, η αύξηση του κόστους παραμένει, η αναπροσαρμογή των τιμών γίνεται αναπόφευκτη. Έτσι, το ακριβότερο ρεύμα και τα ακριβότερα καύσιμα επηρεάζουν σταδιακά τη βιομηχανία, τις μεταφορές, το χονδρεμπόριο, το λιανεμπόριο, την εστίαση και ένα μεγάλο μέρος των υπηρεσιών. Η διαδικασία αυτή εξηγεί γιατί ο πληθωρισμός μπορεί να συνεχίσει να κινείται ανοδικά ακόμη και όταν οι διεθνείς τιμές ενέργειας αρχίσουν να υποχωρούν.
Η καθυστέρηση στη μετακύλιση του κόστους περιλαμβανόταν ήδη στο εαρινό σενάριο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Με την παραδοχή ότι η ενέργεια θα φθηνύνει σταδιακά, ο μέσος εναρμονισμένος πληθωρισμός προβλεπόταν να υποχωρήσει στο 2,4% το 2027, από 3,7% το 2026. Ωστόσο, οι τελευταίες εξελίξεις δημιουργούν ερωτήματα για το αν η αποκλιμάκωση θα είναι τόσο γρήγορη όσο αναμενόταν.
Η επιβάρυνση του Οκτωβρίου
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν το μέγεθος της ενεργειακής πίεσης. Ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 5,7% τον Οκτώβριο, ενώ η βενζίνη, το ντίζελ, το ηλεκτρικό ρεύμα, το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο θέρμανσης συνέβαλαν συνολικά κατά 3,08 ποσοστιαίες μονάδες στην ετήσια άνοδο του εθνικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή.
Με άλλα λόγια, οι συγκεκριμένες κατηγορίες ευθύνονταν για περίπου το 54% της συνολικής ετήσιας αύξησης. Η βενζίνη είχε τη μεγαλύτερη συμβολή, προσθέτοντας 1,18 ποσοστιαίες μονάδες στον πληθωρισμό.
Οι αυξήσεις στις επιμέρους κατηγορίες ήταν ιδιαίτερα σημαντικές:
– Το φυσικό αέριο αυξήθηκε κατά 80%.
– Το πετρέλαιο θέρμανσης ανατιμήθηκε κατά 37,5%.
– Η βενζίνη αυξήθηκε κατά 25%.
– Το ηλεκτρικό ρεύμα σημείωσε άνοδο 17,9%.
Οι ανατιμήσεις αυτές επιβαρύνουν άμεσα τον οικογενειακό προϋπολογισμό, αλλά ταυτόχρονα αυξάνουν και το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων. Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος, καθώς το ακριβότερο κόστος παραγωγής οδηγεί σε υψηλότερες τιμές, οι οποίες με τη σειρά τους περιορίζουν την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
Νέες αυξήσεις στις τιμές παραγωγού
Τα σημάδια των επόμενων ανατιμήσεων εμφανίζονται ήδη στις έρευνες για την επιχειρηματική δραστηριότητα. Σύμφωνα με την έρευνα της S&P Global για τον Οκτώβριο, η αύξηση του κόστους παραγωγής στη μεταποίηση ήταν η ισχυρότερη από τον Μάιο.
Η ενέργεια, τα καύσιμα και οι μεταφορές αποτέλεσαν τους βασικούς παράγοντες πίεσης για τις επιχειρήσεις. Παράλληλα, οι τιμές που χρεώνουν οι παραγωγοί στους πελάτες τους αυξήθηκαν με τον ταχύτερο ρυθμό από τον Ιούνιο. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται σημαντική, επειδή οι τιμές παραγωγού συχνά λειτουργούν ως προπομπός των τελικών τιμών που φτάνουν στα ράφια των καταστημάτων.
Στη βιομηχανία, το ποσοστό των επιχειρήσεων που ανέμεναν αυξήσεις στις τιμές τους ξεπέρασε κατά 24 μονάδες το ποσοστό εκείνων που προέβλεπαν μειώσεις. Τον Σεπτέμβριο, η αντίστοιχη διαφορά ήταν 17 μονάδες, γεγονός που δείχνει ότι οι πληθωριστικές προσδοκίες ενισχύθηκαν μέσα σε μόλις έναν μήνα.
Στο λιανεμπόριο, το 26% των επιχειρήσεων προεξοφλούσε αυξήσεις τιμών. Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι οι πιέσεις δεν περιορίζονται πλέον στους παραγωγούς, αλλά επεκτείνονται σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού.
Πληθωρισμός το 2027: Οι εκτιμήσεις για την επόμενη ημέρα
Το ΙΟΒΕ αναθεώρησε τον Οκτώβριο προς τα πάνω την πρόβλεψή του για τον πληθωρισμό το 2027, στο 3% από 2,7% που εκτιμούσε τον Ιούλιο. Παράλληλα, το Ινστιτούτο τοποθετεί την έναρξη της σταδιακής αποκλιμάκωσης από το δεύτερο τρίμηνο του έτους.
Οι πηγές των Βρυξελλών εκτιμούν ότι η ισχυρή ζήτηση θα συνεχίσει να επηρεάζει τις τιμές, αν και με μικρότερη ένταση. Πρόσθετη πίεση αναμένεται να ασκήσουν και οι μισθολογικές αυξήσεις, καθώς οι ελλείψεις προσωπικού σε αρκετούς κλάδους ενισχύουν το κόστος εργασίας. Οι επιχειρήσεις είναι πιθανό να μεταφέρουν μέρος αυτής της επιβάρυνσης στις τελικές τιμές, ιδιαίτερα σε κλάδους όπου τα περιθώρια κέρδους παραμένουν περιορισμένα.
Οι φθινοπωρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι οποίες ήταν προγραμματισμένες για τις 17 Νοεμβρίου, αναμένεται να δώσουν πιο σαφή εικόνα για την πορεία του πληθωρισμού και τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης.
Το βασικό ερώτημα είναι αν η αποκλιμάκωση των τιμών ενέργειας θα προλάβει να αντισταθμίσει τις αυξήσεις που έχουν ήδη ενσωματωθεί στο κόστος παραγωγής. Μέχρι να συμβεί αυτό, ο πληθωρισμός το 2027 θα συνεχίσει να αποτελεί σοβαρή πρόκληση για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, με τα καύσιμα και το ρεύμα να παραμένουν οι βασικοί καταλύτες των ανατιμήσεων.
