Απαντήσεις για τις δύο πρόσφατες μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής σε αλυσίδες εστίασης και διανομής φαγητού, τον ρόλο της ΑΑΔΕ και της ΕΛ.ΑΣ., τη λειτουργία του myDATA και τους ελέγχους σε μεγάλες επιχειρήσεις δίνουν πηγές της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, επισημαίνοντας ότι η Αρχή πραγματοποίησε το 2025 δεκάδες χιλιάδες ελέγχους, ενώ παράλληλα διερευνάται τυχόν εμπλοκή υπαλλήλων της στις υπόθεσηες.
Χιλιάδες έλεγχοι και βεβαιωμένοι φόροι 2,8 δισ. ευρώ το 2025
Με αφορμή το ερώτημα αν «η ΑΑΔΕ δεν κάνει ελέγχους», το οποίο τέθηκε επειδή τις δύο μεγάλες υποθέσεις ερεύνησε η Ελληνική Αστυνομία, πηγές της φορολογικής διοίκησης αναφέρουν ότι η Ανεξάρτητη Αρχή πραγματοποιεί κάθε χρόνο χιλιάδες τακτικούς και επιτόπιους ελέγχους. Μόνο το 2025, η ΑΑΔΕ διενήργησε 31.500 τακτικούς ελέγχους και βεβαίωσε φόρους και πρόστιμα συνολικού ύψους 2,8 δισ. ευρώ. Παράλληλα, πραγματοποίησε 1.165 έρευνες για απάτη στον ΦΠΑ, από τις οποίες εντοπίστηκαν διαφυγόντα έσοδα άνω των 457 εκατ. ευρώ. Κατά το ίδιο έτος πραγματοποιήθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα 68.400 επιτόπιοι έλεγχοι. Η παραβατικότητα που καταγράφηκε ανήλθε σε 34,2%, ενώ οι αναστολές λειτουργίας επιχειρήσεων έφτασαν τις 680. Το α΄ τρίμηνο του 2026 πραγματοποιήθηκαν 8.000 έλεγχοι, ενώ μόνο κατά το διάστημα από τις 20 έως τις 26 Ιουλίου διενεργήθηκαν ακόμη 2.252. Ο σχεδιασμός της ΑΑΔΕ για το 2026 προβλέπει τουλάχιστον 72.800 ελέγχους. Από το 2017, έτος κατά το οποίο συστάθηκε η ΑΑΔΕ, έως σήμερα, οι ελεγκτικές υπηρεσίες της έχουν πραγματοποιήσει 260.000 τακτικούς και 791.000 επιτόπιους ελέγχους. Από τις διαδικασίες αυτές έχουν βεβαιωθεί συνολικά 22,3 δισ. ευρώ σε φόρους και πρόστιμα. Επιπλέον, οι υπηρεσίες της Αρχής έχουν διενεργήσει 10.400 ειδικές έρευνες για φοροδιαφυγή και απάτη στον ΦΠΑ. Τα συνολικά διαφυγόντα έσοδα που εντοπίστηκαν στις έρευνες αυτές ανέρχονται σε 4,3 δισ. ευρώ.
Ελεγκτικές μονάδες για μεγάλες επιχειρήσεις και φορολογουμένους υψηλού πλούτου
Στην κριτική ότι οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ αφορούν κατά κύριο λόγο «μικρούς» φορολογουμένους, οι ίδιες πηγές απαντούν ότι η φορολογική διοίκηση διαθέτει εξειδικευμένες ελεγκτικές μονάδες για διαφορετικές κατηγορίες φορολογουμένων. Συγκεκριμένα, λειτουργούν ειδικές μονάδες για μεγάλες επιχειρήσεις και φορολογουμένους μεγάλου πλούτου, καθώς και υπηρεσίες που ελέγχουν μεσαίες και μικρές επιχειρήσεις. Με αυτόν τον τρόπο, ο ελεγκτικός σχεδιασμός καλύπτει το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας και δεν περιορίζεται στις μικρότερες επιχειρήσεις. Μετά την ενσωμάτωση του ΣΔΟΕ στις Δυνάμεις Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών, τις ΔΕΟΣ, έχει δημιουργηθεί ειδική υπηρεσία για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, του λαθρεμπορίου και του οικονομικού εγκλήματος. Οι πηγές της ΑΑΔΕ υπενθυμίζουν ότι οι έλεγχοι της Αρχής έχουν αποκαλύψει μεγάλες υποθέσεις κυκλωμάτων φοροδιαφυγής και λαθρεμπορίου, με ποσά που ανέρχονται σε εκατομμύρια ευρώ.
Ο συμπληρωματικός ρόλος της ΕΛ.ΑΣ.
Για το γεγονός ότι τις συγκεκριμένες υποθέσεις αποκάλυψε η Αστυνομία, οι πηγές της ΑΑΔΕ εξηγούν ότι η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, όπως και άλλων μορφών παραβατικότητας, δεν αποτελεί σε όλες τις περιπτώσεις αντικείμενο μίας μόνο υπηρεσίας. Η ΑΑΔΕ και η ΕΛ.ΑΣ. λειτουργούν συμπληρωματικά και έχουν συνεργαστεί σε σειρά υποθέσεων που αφορούν εγκληματικές οργανώσεις με δραστηριότητα στο λαθρεμπόριο και τη φοροδιαφυγή. Οι δύο υπηρεσίες διαθέτουν διαφορετικές αρμοδιότητες, μέσα και μεθόδους έρευνας. Η αστυνομική έρευνα έχει στη διάθεσή της εργαλεία που δεν περιλαμβάνονται στον συνήθη φορολογικό έλεγχο, όπως η δυνατότητα τηλεφωνικών επισυνδέσεων και παρακολουθήσεων. Η ΕΛ.ΑΣ. έχει επίσης πρόσβαση στα συστήματα της ΑΑΔΕ για τις ανάγκες των ερευνών της. Παράλληλα, οι δύο υπηρεσίες συντονίζονται, ώστε να αποφεύγεται η διεξαγωγή παράλληλων ερευνών για τις ίδιες υποθέσεις. Η συνεργασία τους μπορεί να προβλέπει την ανταλλαγή στοιχείων και τον επιμερισμό των ενεργειών, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά κάθε υπόθεσης και τις εντολές των αρμόδιων εισαγγελικών αρχών.
Τα μέτρα για τον περιορισμό φαινομένων διαφθοράς
Για τον εντοπισμό φαινομένων διαφθοράς, η ΑΑΔΕ επενδύει στην ψηφιοποίηση των διαδικασιών και στη μείωση της άμεσης επαφής μεταξύ ελεγκτή και ελεγχόμενου. Τα τελευταία χρόνια έχει αναδιατάξει τις υπηρεσίες της και έχει δημιουργήσει Ελεγκτικά Κέντρα στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη. Παράλληλα, προχωρά στη δημιουργία αντίστοιχων κέντρων σε ολόκληρη τη χώρα. Στα Ελεγκτικά Κέντρα που λειτουργούν ήδη, οι υποθέσεις κατανέμονται με τη χρήση αλγορίθμου. Με αυτόν τον τρόπο, φορολογούμενοι της Αττικής μπορεί, για παράδειγμα, να ελέγχονται από ελεγκτές που υπηρετούν στη Θεσσαλονίκη. Από το 2027, ο συγκεκριμένος μηχανισμός κατανομής προβλέπεται να επεκταθεί σε όλη τη χώρα. Παράλληλα, περίπου το 70% των επιτόπιων ελέγχων της ΑΑΔΕ διενεργείται από ελεγκτές που προέρχονται από υπηρεσίες άλλων περιφερειών. Η πρακτική αυτή, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, εντάσσεται στον σχεδιασμό για την απομάκρυνση του ελεγκτή από την τοπική υπηρεσία και το ελεγχόμενο αντικείμενο.
Η αύξηση των δημοσίων εσόδων
Η ΑΑΔΕ εντοπίζει και η ίδια πρακτικές φοροδιαφυγής, επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, ενώ ο ρόλος της είναι να αντιμετωπίζει τη φοροδιαφυγή και το λαθρεμπόριο στο σύνολο της οικονομίας. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιεί ψηφιακές διασταυρώσεις, ελεγκτικές διαδικασίες και μηχανισμούς είσπραξης οφειλών. Η φορολογική διοίκηση συνδέει τη δράση αυτή με την αύξηση των δημοσίων εσόδων από 47 δισ. ευρώ το 2017 σε 75 δισ. ευρώ το 2025, δηλαδή με αύξηση κατά 60% μέσα σε οκτώ χρόνια. Για το 2026 εκτιμάται ότι τα δημόσια έσοδα θα ξεπεράσουν τα 77 δισ. ευρώ. «Ουδέποτε στη νεότερη ιστορία της χώρας έχει καταγραφεί τέτοια σταθερή και συνεχόμενη αύξηση των δημοσίων εσόδων και ταυτόχρονη μείωση της φοροδιαφυγής», αναφέρουν οι ίδιες πηγές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της φορολογικής διοίκησης, η εφαρμογή του myDATA και η διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές συνδέονται με τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ πρόσθετων εσόδων κάθε χρόνο, λόγω του περιορισμού της φοροδιαφυγής και του λαθρεμπορίου. Παράλληλα, στοιχεία της Κομισιόν που επικαλούνται οι πηγές της ΑΑΔΕ δείχνουν ότι το κενό ΦΠΑ περιορίστηκε από 29% το 2017 σε 11,4% το 2023. Η μείωση αυτή καταγράφεται ως η μεγαλύτερη μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το κενό ΦΠΑ αποτυπώνει τη διαφορά μεταξύ των εσόδων που θεωρητικά θα μπορούσαν να εισπραχθούν με βάση τη φορολογική νομοθεσία και των εσόδων που τελικά εισπράττονται. Η μείωσή του αποτελεί ένδειξη βελτίωσης της εισπραξιμότητας και της φορολογικής συμμόρφωσης, χωρίς να σημαίνει ότι έχει εξαλειφθεί η φοροδιαφυγή.
Τι καταγράφει και τι δεν καταγράφει το myDATA
Σε ό,τι αφορά το ερώτημα γιατί το myDATA δεν εντόπισε τη φοροδιαφυγή στις δύο αλυσίδες, οι πηγές της ΑΑΔΕ διευκρινίζουν ότι το σύστημα καταγράφει τα φορολογικά στοιχεία που εκδίδονται και διαβιβάζονται. Δεν έχει πρόσβαση στα εσωτερικά συστήματα παραγγελιών, κρατήσεων ή αποθηκών μιας επιχείρησης. Τα προγράμματα παραγγελιοληψίας και εσωτερικής διαχείρισης αποτελούν εμπορικά προγράμματα των επιχειρήσεων. Δεν επικοινωνούν απευθείας με το myDATA και δεν διαβιβάζουν στην ΑΑΔΕ στοιχεία της εσωτερικής λειτουργίας τους. Στην αγορά υπάρχουν χιλιάδες τέτοια προγράμματα, τα οποία προσαρμόζονται στις ανάγκες κάθε επιχείρησης. Η ύπαρξη μιας καταχώρισης σε εσωτερικό σύστημα παραγγελιοληψίας δεν σημαίνει από μόνη της ότι το αντίστοιχο στοιχείο έχει διαβιβαστεί στο myDATA, εφόσον δεν έχει εκδοθεί και αποσταλεί φορολογικό παραστατικό. Η ΑΑΔΕ αδειοδοτεί τα προγράμματα έκδοσης φορολογικών παραστατικών, όπως αποδείξεις, τιμολόγια, δελτία αποστολής και δελτία παραγγελίας για επιχειρήσεις εστίασης με τραπέζια. Η αδειοδότηση πραγματοποιείται μετά την πιστοποίηση από ειδική επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν ο Σύνδεσμος Εταιρειών Πληροφορικής Ελλάδας, ο ΣΕΠΕ, και ο ΣΕΒ. Η Αρχή έχει εντοπίσει στο παρελθόν λογισμικά που παραποιούσαν αποδείξεις. Χαρακτηριστική ήταν η υπόθεση της επιχείρησης που έγινε γνωστή ως «Χάρτινος Δράκος», τον Ιούλιο του 2024.
Η εξαίρεση για take away και delivery
Η νομοθεσία, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, δεν υποχρεώνει τις αλυσίδες εστίασης που λειτουργούν με take away και delivery να χρησιμοποιούν σύστημα παραγγελιοληψίας μέσω πιστοποιημένου παρόχου. Τα συστήματα παραγγελιοληψίας των επιχειρήσεων αυτών δεν συνδέονται με το myDATA. Οι επιχειρήσεις μπορούν να χρησιμοποιούν οποιοδήποτε σύστημα παραγγελιοληψίας, ενώ στην αγορά υπάρχουν χιλιάδες διαφορετικές εφαρμογές και προγράμματα που δεν πιστοποιούνται ούτε διαβιβάζουν στοιχεία στο myDATA. Με βάση όσα έχουν γίνει γνωστά από την έρευνα, για ορισμένες παραγγελίες που καταχωρίζονταν ως «κέρασμα» δεν εκδιδόταν απόδειξη. Μια συναλλαγή που εξοφλείται με μετρητά χωρίς να εκδοθεί φορολογικό στοιχείο δεν καταγράφεται στο myDATA και δεν εμφανίζεται στις κινήσεις του τραπεζικού λογαριασμού της επιχείρησης. Επομένως, τέτοιες συναλλαγές δεν μπορούν να εντοπιστούν μέσω μιας απλής διασταύρωσης των στοιχείων που έχουν διαβιβαστεί στο myDATA ή των τραπεζικών κινήσεων της επιχείρησης. Οι πηγές της ΑΑΔΕ αναφέρουν ότι πρακτικές αυτού του είδους μπορούν να εντοπιστούν μέσω εμπεριστατωμένων καταγγελιών, οι οποίες αποκαλύπτουν τον τρόπο λειτουργίας ενός εσωτερικού λογισμικού παραγγελιοληψίας. Μπορούν επίσης να προκύψουν από άλλα στοιχεία που εντοπίζονται στις εγκαταστάσεις της επιχείρησης ή των λογιστών της, όπως τα «διπλά βιβλία».
Τι διαβιβάζεται υποχρεωτικά
Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι, με βάση τη νομοθεσία, διαβιβάζονται μόνο τα δελτία που αφορούν τη διαχείριση ανοικτών τραπεζιών για είδη τα οποία σερβίρονται σε χώρους εστίασης. Το Δελτίο Παραγγελίας Εστίασης αφορά επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν υπηρεσίες παρόχου και καταγράφει τις παραγγελίες ανοικτών τραπεζιών. Για τα συγκεκριμένα δελτία προβλέπεται υποχρεωτική διαβίβαση στο myDATA. Αντίθετα, μια επιχείρηση που λειτουργεί αποκλειστικά με take away και delivery, χωρίς σερβίρισμα σε τραπέζια, δεν έχει την ίδια υποχρέωση. Μπορεί να χρησιμοποιεί οποιοδήποτε σύστημα παραγγελιοληψίας, χωρίς αυτό να πιστοποιείται ή να συνδέεται με το myDATA. Η διαφοροποίηση αυτή εξηγεί, σύμφωνα με τη φορολογική διοίκηση, γιατί το myDATA μπορεί να καταγράψει τις συναλλαγές που συνοδεύονται από έκδοση και διαβίβαση φορολογικού παραστατικού, αλλά όχι τις συναλλαγές που πραγματοποιούνται με μετρητά και αποκρύπτονται πριν από την έκδοση απόδειξης.
Η επένδυση των 6 εκατ. ευρώ
Στην κριτική ότι το myDATA «κόστισε 6 εκατομμύρια ευρώ αλλά είναι άχρηστο», οι πηγές της ΑΑΔΕ απαντούν ότι πρόκειται για εργαλείο συνεχούς παρακολούθησης συναλλαγών, το οποίο χαρακτηρίζουν ως το πιο σύγχρονο στην Ευρώπη και ένα από τα πιο σύγχρονα παγκοσμίως. Όπως αναφέρουν, το σύστημα αναπτύχθηκε εσωτερικά από την ΑΑΔΕ, με τις δικές της δυνάμεις, σε συνεργασία με όλους τους επιχειρηματικούς φορείς και με τη συμβολή του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας. Κατά τις ίδιες πηγές, η ανάπτυξη του myDATA δεν κόστισε στο Δημόσιο «ούτε 1 ευρώ». Η επένδυση των 6 εκατ. ευρώ αφορά την ανάπτυξη ειδικού λογισμικού για την αξιοποίηση των δεδομένων του myDATA με επιχειρησιακή ανάλυση και τεχνητή νοημοσύνη. Το κόστος αυτό χαρακτηρίζεται από την ΑΑΔΕ μικρό σε σχέση με τα τουλάχιστον 4 δισ. ευρώ που, όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, έχει αποδώσει το myDATA, αλλά και σε σχέση με τα έσοδα που αναμένεται να αποδώσει τα επόμενα χρόνια. Το myDATA επιτρέπει τη διασταύρωση των συναλλαγών που διαβιβάζονται στην ΑΑΔΕ, καθώς και την προσυμπλήρωση των δηλώσεων ΦΠΑ και εισοδήματος. Οι συναλλαγές με μετρητά για τις οποίες δεν εκδίδονται αποδείξεις παραμένουν εκτός του συστήματος. Για τον λόγο αυτό, στους ελέγχους της η ΑΑΔΕ συνδυάζει τα δεδομένα του myDATA με την ανάλυση κινδύνου, την εφαρμογή Appodixi και τις καταγγελίες πολιτών. Με τον συνδυασμό αυτών των εργαλείων, οι ελεγκτές επιδιώκεται να έχουν περισσότερες και πιο στοχευμένες πληροφορίες για τους ελέγχους στο πεδίο.
Οι διασταυρώσεις στην υπόθεση «Χωριάτικο»
Η υπόθεση της αλυσίδας «Χωριάτικο» έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά, όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, καθώς αφορά μεγάλο δίκτυο επιχειρήσεων στο οποίο καταγράφονταν, κατά κύριο λόγο, άλλες μορφές παραβατικότητας και, δευτερευόντως, φοροδιαφυγή. Η ΑΑΔΕ είχε εντοπίσει τις δραστηριότητες του κυκλώματος και οι υπηρεσίες της είχαν ξεκινήσει έρευνες εδώ και μήνες. Στο πλαίσιο της συνεργασίας με την ΕΛ.ΑΣ. και κατόπιν εντολών των αρμόδιων εισαγγελέων, η Αρχή ανέμενε την ολοκλήρωση της αστυνομικής έρευνας. Οι φορολογικές υπηρεσίες θα ολοκληρώσουν τους ελέγχους τους όπως προβλέπει ο νόμος, λαμβάνοντας υπόψη τα ευρήματα της αστυνομικής έρευνας. Η διαδικασία αυτή αφορά τον έλεγχο των φορολογικών στοιχείων, των οικονομικών δεδομένων και των λοιπών ευρημάτων που θα τεθούν στη διάθεση της φορολογικής διοίκησης.
Ερευνάται πιθανή εμπλοκή υπαλλήλων
Το ενδεχόμενο εμπλοκής υπαλλήλων της φορολογικής διοίκησης στις υπό διερεύνηση υποθέσεις βρίσκεται υπό εξέταση. Οι πηγές της ΑΑΔΕ αναφέρουν ότι έχει ζητηθεί επισήμως η διαβίβαση στοιχείων, προκειμένου να ελεγχθεί αν υπάλληλοι της Αρχής συνδέονται με οποιονδήποτε τρόπο με τις υποθέσεις. Η ΑΑΔΕ τονίζει ότι εφαρμόζει πολιτική μηδενικής ανοχής στη διαφθορά. Όταν υπάρχει βάσιμη καταγγελία, κινούνται άμεσα η πειθαρχική και η ποινική διαδικασία, ανάλογα με τα στοιχεία που προκύπτουν. Μόνο το 2025 πραγματοποιήθηκαν 95 έλεγχοι. Σε 25 από αυτούς προέκυψαν αδικήματα ή παραπτώματα που αφορούσαν συνολικά 58 υπαλλήλους. Σε αυτοδίκαιη αργία τέθηκαν 17 υπάλληλοι, δύο εξέπεσαν από την υπηρεσία μετά από αμετάκλητη απόφαση και επιβλήθηκε μία οριστική παύση. Οι πηγές της φορολογικής διοίκησης αναφέρουν ότι «η συνεργασία της ΑΑΔΕ με την Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΛΑΣ, την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και τις ελληνικές εισαγγελικές αρχές είναι ισχυρότερη από ποτέ και έχει οδηγήσει σε σειρά συλλήψεων εφοριακών και τελωνειακών που φέρονται να έχουν διαπράξει αξιόποινες πράξεις κατά την άσκηση των καθηκόντων τους». Η διερεύνηση της πιθανής εμπλοκής υπαλλήλων στις δύο υποθέσεις θα βασιστεί στα επίσημα στοιχεία που θα διαβιβαστούν στις αρμόδιες υπηρεσίες και στις διαδικασίες που προβλέπονται από το πειθαρχικό και ποινικό πλαίσιο.
