Επενδύσεις περίπου 1 δισ. ευρώ σε νέα data centers βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ελλάδα, ενώ το συνολικό ενδιαφέρον για τις ψηφιακές υποδομές, τον τεχνολογικό εξοπλισμό και τις συναφείς υπηρεσίες πλησιάζει τα 10 δισ. ευρώ. Η δυναμική αυτή συνδέεται άμεσα με την αυξανόμενη ζήτηση για τεχνητή νοημοσύνη, αποθήκευση και επεξεργασία δεδομένων, υπολογιστικό νέφος και ψηφιακές υπηρεσίες υψηλών απαιτήσεων.
Η Ελλάδα επιδιώκει να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση και να εξελιχθεί σε περιφερειακό ψηφιακό κόμβο, συνδέοντας την Ευρώπη με τα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Ωστόσο, η ανάπτυξη του κλάδου δεν είναι χωρίς προκλήσεις, καθώς απαιτεί επαρκή ηλεκτρική ισχύ, σύγχρονες τηλεπικοινωνιακές υποδομές, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο.
Data centers: Ισχυρή αύξηση ισχύος και νέες επενδύσεις
Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Ένωσης Κατασκευαστών και Λειτουργών Κέντρων Δεδομένων (GRDCA), έργα συνολικής ισχύος 40 έως 60 MW βρίσκονται σε εξέλιξη ή σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής. Παράλληλα, τα επενδυτικά σχέδια που έχουν ανακοινωθεί ανεβάζουν τη δυνητική ισχύ των data centers στην Ελλάδα κοντά στα 200 MW.
Η εικόνα αυτή καταδεικνύει την ταχύτητα με την οποία αναπτύσσεται η αγορά. Μέχρι το 2023, η ελληνική αγορά φιλοξενίας υποδομών δεδομένων, γνωστή ως colocation, διέθετε περίπου 6 έως 7 MW. Σήμερα, η λειτουργούσα ισχύς υπολογίζεται σε περίπου 30 MW.
Η GRDCA διευκρινίζει, ωστόσο, ότι υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα στα έργα που λειτουργούν, στα έργα που κατασκευάζονται, στα επενδυτικά σχέδια που έχουν ανακοινωθεί και στις αιτήσεις σύνδεσης με το ηλεκτρικό δίκτυο. Επομένως, η συνολική δυνητική ισχύς δεν αντιστοιχεί στο σύνολο των εγκαταστάσεων που είναι ήδη διαθέσιμες στην αγορά.
Η οικονομική επίδραση των επενδύσεων
Η ανάπτυξη των data centers δημιουργεί πολλαπλασιαστικά οφέλη για την ελληνική οικονομία. Σύμφωνα με στοιχεία της IDC Research Services που επικαλείται η GRDCA, κάθε 1 ευρώ που επενδύεται σε κέντρα δεδομένων δημιουργεί συνολική οικονομική αξία 8,23 ευρώ.
Από το ποσό αυτό, τα 2,45 ευρώ αντιστοιχούν στην άμεση οικονομική επίδραση, τα 4,38 ευρώ στην έμμεση επίδραση και τα 1,41 ευρώ στην επαγόμενη οικονομική δραστηριότητα. Τα οφέλη αφορούν ένα ευρύ φάσμα κλάδων, από τις κατασκευές και τις υπηρεσίες μηχανικών έως τις τηλεπικοινωνίες, την τεχνική υποστήριξη, την ασφάλεια και τον εξοπλισμό πληροφορικής.
Αντίστοιχα, ο πολλαπλασιαστής απασχόλησης διαμορφώνεται στο 7,5. Αυτό σημαίνει ότι κάθε άμεση θέση εργασίας που δημιουργείται σε ένα data center μπορεί να συνδέεται με τη δημιουργία 6,5 επιπλέον θέσεων σε άλλους κλάδους της οικονομίας. Οι ανάγκες αφορούν τόσο τεχνικούς και μηχανικούς όσο και ειδικούς στην κυβερνοασφάλεια, στη διαχείριση δικτύων, στην ενέργεια και στην τεχνητή νοημοσύνη.
Το ενδιαφέρον ύψους περίπου 10 δισ. ευρώ αφορά το ευρύτερο οικοσύστημα εγκαταστάσεων, τεχνολογικού εξοπλισμού και ψηφιακών υπηρεσιών. Δεν πρόκειται, επομένως, για κεφάλαια που έχουν ήδη επενδυθεί, αλλά για το συνολικό μέγεθος των σχεδίων και των προοπτικών που εξετάζονται ή έχουν ανακοινωθεί.
Η κατανάλωση ενέργειας και οι περιβαλλοντικές προκλήσεις
Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την επέκταση των data centers. Σήμερα, τα κέντρα δεδομένων αντιπροσωπεύουν περίπου το 0,1% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα. Το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται σε 1,5% παγκοσμίως, 3% έως 5% σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία και η Γαλλία, και περίπου 18% στην Ιρλανδία.
Οι διαφορές αποτυπώνονται και στην κατανάλωση ανά κάτοικο για το 2024:
– Ελλάδα: 6 kWh
– Παγκόσμιος μέσος όρος: 51 kWh
– Γερμανία: 216 kWh
– Ηνωμένες Πολιτείες: 540 kWh
– Ιρλανδία: 981 kWh
Με βάση σενάριο της GRDCA, εάν το μελλοντικό φορτίο πληροφορικής των εγκαταστάσεων στην Ελλάδα φτάσει τα 200 έως 250 MW, η κατανάλωση του κλάδου θα μπορούσε να προσεγγίσει το 1% της συνολικής ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προβλέπει ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από τα data centers θα αυξηθεί από 415 TWh το 2024 σε 945 TWh το 2030. Η αύξηση αυτή σχετίζεται κυρίως με την εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία απαιτεί ιδιαίτερα ισχυρές υποδομές επεξεργασίας και αποθήκευσης δεδομένων.
Πέρα από την ενέργεια, στο επίκεντρο βρίσκονται η χρήση νερού, ο θόρυβος και οι συνολικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η GRDCA επισημαίνει ότι οι περισσότερες ελληνικές εγκαταστάσεις χρησιμοποιούν συστήματα αερόψυξης και κλειστά κυκλώματα, περιορίζοντας τη λειτουργική κατανάλωση νερού. Παράλληλα, προτείνει κάθε έργο να αξιολογείται βάσει τεχνικών προδιαγραφών και μετρήσιμων δεικτών, όπως ο PUE για την ενεργειακή απόδοση και ο WUE για την κατανάλωση νερού.
Οι υποδομές δικτύου και τα εμπόδια ανάπτυξης
Ιδιαίτερα κρίσιμο ζήτημα αποτελεί η δυνατότητα σύνδεσης νέων εγκαταστάσεων στο ηλεκτρικό δίκτυο. Ενώ η λειτουργούσα ισχύς στην Ελλάδα υπολογίζεται σήμερα σε περίπου 30 MW, τα αιτήματα σύνδεσης που εκκρεμούν προσεγγίζουν τα 11 GW. Το μέγεθος αυτό, ωστόσο, δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα την πραγματική επενδυτική ζήτηση, καθώς αρκετά αιτήματα ενδέχεται να βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο ή να μην οδηγήσουν τελικά σε υλοποίηση.
Για τον λόγο αυτό, η GRDCA θεωρεί αναγκαία τη θέσπιση σαφών κριτηρίων ωριμότητας για τα επενδυτικά σχέδια. Οι βασικές προκλήσεις που θα κρίνουν την επόμενη ημέρα του κλάδου είναι:
– Η διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος και η σύνδεση στο δίκτυο
– Το ενεργειακό κόστος των εγκαταστάσεων
– Η ταχύτητα αδειοδότησης
– Η σταθερότητα του ρυθμιστικού πλαισίου
– Η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού
– Η περιβαλλοντική διαχείριση
– Η συνεργασία και η διαφάνεια απέναντι στις τοπικές κοινωνίες
Η GRDCA συμμετέχει, από το 2026, στην ευρωπαϊκή EUDCA και στο Climate Neutral Data Centre Pact. Η πρωτοβουλία θέτει στόχους για ενεργειακή αποδοτικότητα, χρήση καθαρής ενέργειας, κυκλική οικονομία και κλιματική ουδετερότητα έως το 2030.
Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα: στρατηγική γεωγραφική θέση, αναπτυσσόμενες τηλεπικοινωνιακές υποδομές, πρόσβαση σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και δυνατότητα διασύνδεσης διαφορετικών αγορών. Εφόσον αντιμετωπιστούν οι περιορισμοί στο δίκτυο και διαμορφωθεί ένα σταθερό πλαίσιο για επενδύσεις, τα data centers μπορούν να αποτελέσουν βασικό μοχλό ψηφιακού μετασχηματισμού και οικονομικής ανάπτυξης.
Με περίπου 1 δισ. ευρώ επενδύσεων σε εξέλιξη και συνολικό επενδυτικό ενδιαφέρον που πλησιάζει τα 10 δισ. ευρώ, τα data centers στην Ελλάδα εισέρχονται σε μια νέα περίοδο. Η τελική επιτυχία, όμως, θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο η χώρα θα μπορέσει να εξασφαλίσει ενέργεια, δίκτυα, ανθρώπινο δυναμικό και περιβαλλοντικά βιώσιμες λύσεις για την ανάπτυξη αυτών των κρίσιμων ψηφιακών υποδομών.
