Οι ελεύθεροι επαγγελματίες εισέρχονται σε μια νέα φορολογική εποχή, όπου η συνέπεια δεν αποτελεί απλώς υποχρέωση απέναντι στο κράτος, αλλά μετατρέπεται σε απτό οικονομικό πλεονέκτημα.
Με τη σφραγίδα του Κυριάκου Πιερρακάκη και του οικονομικού επιτελείου, μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις που αναδείχθηκαν στη φετινή ΔΕΘ αλλάζει τους κανόνες στο σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης, διορθώνοντας αδικίες που για χρόνια τιμωρούσαν την ανάπτυξη και την απασχόληση.
Τι αλλάζει στα τεκμήρια για τους ελεύθερους επαγγελματίες
Η μεταρρύθμιση ξεκινά από μια απλή, πλην κρίσιμη, παραδοχή: ο βασικός μηχανισμός του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος παραμένει, αλλά αφαιρούνται οι δύο προσαυξήσεις που στρέβλωναν το αποτέλεσμα για όσους λειτουργούν με διαφάνεια. Ειδικότερα, για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες καταργούνται:
– Η προσαύξηση που συνδέεται με τον κύκλο εργασιών (τζίρο).
– Η προσαύξηση που υπολογίζεται με βάση τη μισθοδοσία προσωπικού.
Μέχρι σήμερα, ένας επαγγελματίας μπορούσε να εμφανίζει υψηλότερο τεκμαρτό εισόδημα απλώς και μόνο επειδή αναπτυσσόταν γρηγορότερα από τον μέσο όρο του κλάδου του ή επειδή επένδυε στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Με τις νέες ρυθμίσεις, αυτά τα στοιχεία παύουν να λειτουργούν ως «ποινή» και αναγνωρίζονται ως δείκτες υγιούς επιχειρηματικότητας.
Γιατί η παρέμβαση θεωρείται η πιο ουσιαστική της ΔΕΘ
Πρόκειται για μια από τις πιο στοχευμένες αλλαγές στο σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης των τελευταίων ετών, καθώς επιτυγχάνει μια κρίσιμη ισορροπία: δεν καταργεί το δίχτυ ασφαλείας απέναντι στην απόκρυψη εισοδημάτων, αλλά απομακρύνει τους παράγοντες που δημιουργούσαν τις μεγαλύτερες αδικίες.
Η επεξεργασία των πραγματικών δεδομένων από την ομάδα Πιερρακάκη κατέδειξε ότι οι προσαυξήσεις τζίρου και μισθοδοσίας συχνά οδηγούσαν σε δυσανάλογη επιβάρυνση για επιχειρήσεις που λειτουργούν νόμιμα, διατηρούν προσωπικό και εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους. Γι’ αυτό και η τελική λύση δεν ήταν μια αποσπασματική εξαγγελία, αλλά προϊόν μελέτης του δημοσιονομικού αποτυπώματος και της πραγματικής ελάφρυνσης που θα έφτανε στην αγορά.
Πάνω από 155.000 οι ωφελούμενοι και μετρήσιμο όφελος
Η μεταρρύθμιση αφορά πάνω από 155.000 ελεύθερους επαγγελματίες, με το δημοσιονομικό κόστος να υπολογίζεται περίπου στα 170 εκατ. ευρώ. Στο χαρακτηριστικό παράδειγμα που παρουσίασε η κυβέρνηση, επιχείρηση εστίασης με 15 χρόνια λειτουργίας, πέντε εργαζομένους και ετήσια μισθοδοσία 105.000 ευρώ μπορεί να δει ετήσιο φορολογικό όφελος 2.534 ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται επιπλέον ελάφρυνση για την περιφέρεια: το τεκμήριο μειώνεται κατά 50% για όσους δραστηριοποιούνται σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους, ενώ στη Δυτική Μακεδονία το όριο ανεβαίνει στους 2.200 κατοίκους.
Οι αλλαγές θα ισχύσουν για τα εισοδήματα του 2026 και θα αποτυπωθούν στις δηλώσεις του 2027. Επιπλέον, από το φορολογικό έτος 2027 προγραμματίζεται η μείωση της προκαταβολής φόρου για τους ελεύθερους επαγγελματίες από το 55% στο 50%, προσφέροντας μια σημαντική ένεση ρευστότητας.
Στοχευμένες ρυθμίσεις για τα ταξί
Ιδιαίτερη μέριμνα υπάρχει για τους εκμεταλλευτές ταξί, ώστε το τεκμήριο να αντανακλά δίκαια το ποσοστό ιδιοκτησίας του οχήματος. Το τεκμήριο μειώνεται αναλογικά: αν ένας επαγγελματίας κατέχει το 50% ενός ταξί, τότε μειώνεται κατά 50%. Έτσι, κάποιος που μοιράζεται την ιδιοκτησία δεν φορολογείται σαν να εκμεταλλεύεται ολόκληρο το όχημα.
Παράλληλα, εξαιρούνται από το τεκμήριο ανήλικα τέκνα έως 18 ετών που διαθέτουν άδεια ταξί λόγω κληρονομικής διαδοχής, διορθώνοντας μια κατάσταση που δημιουργούσε παράλογες επιβαρύνσεις.
Ψηφιοποίηση και πραγματικά δεδομένα: η βάση της αλλαγής
Η υπογραφή του Κυριάκου Πιερρακάκη διακρίνεται στην αξιοποίηση της ψηφιοποίησης. Με το myDATA, τις ηλεκτρονικές συναλλαγές και τα νέα εργαλεία της ΑΑΔΕ, η φορολογική διοίκηση διαθέτει πλέον σαφέστερη εικόνα της πραγματικής δραστηριότητας. Δεν πρόκειται για θεωρητική πρόοδο: τα ηλεκτρονικά παραστατικά αυξήθηκαν από 290 εκατ. το 2021 σε 2,2 δισ. μέσα στο 2026, ενώ το κενό ΦΠΑ μειώθηκε από το 25% στο 9%.
Όσο περισσότερα ακριβή δεδομένα έχει στη διάθεσή του το κράτος, τόσο λιγότερη ανάγκη υπάρχει για άκαμπτους και οριζόντιους μηχανισμούς όπως οι αδιακρίτως επιβαλλόμενες προσαυξήσεις. Έτσι, η αλλαγή στα τεκμήρια αποτελεί απτό παράδειγμα φορολογικής «ανταπόδοσης»: η καλύτερη στόχευση κατά της φοροδιαφυγής επιστρέφει ως όφελος σε όσους λειτουργούν νόμιμα.
«Συνέπεια» και από το Δημόσιο
Το πνεύμα της μεταρρύθμισης επεκτείνεται και στην ίδια τη λειτουργία του Δημοσίου. Η πλατφόρμα «Συνέπεια», που ανακοινώθηκε με στόχο να λειτουργήσει έως το τέλος του 2026, θα παρέχει πλήρη διαφάνεια για τις πληρωμές του Δημοσίου προς ιδιώτες και επιχειρήσεις: ποια τιμολόγια έχουν εξοφληθεί, ποια εκκρεμούν, ποιος φορέας χρωστά και τι ποσό.
Η σύνδεση με την καθημερινότητα των ελεύθερων επαγγελματιών είναι άμεση, καθώς οι καθυστερήσεις δημοσίων πληρωμών συχνά στραγγαλίζουν τη ρευστότητα μικρών επιχειρήσεων. Το μήνυμα είναι σαφές: η συνέπεια δεν μπορεί να ζητείται μόνο από τον φορολογούμενο, αλλά πρέπει να τηρείται και από το κράτος.
Από τους επαγγελματίες στη νέα γενιά
Στο ίδιο πλαίσιο μακροπρόθεσμου σχεδιασμού εντάσσεται και ο «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά», μια παρέμβαση-έκπληξη της φετινής ΔΕΘ, που συμπληρώνει τη συνολική οικονομική στρατηγική. Οι γονείς θα μπορούν να ανοίγουν ειδικό λογαριασμό μέσα στα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση του παιδιού και να καταθέτουν έως 1.200 ευρώ ετησίως.
Η Πολιτεία θα συμμετέχει ισόποσα: 100 ευρώ τον μήνα ο γονέας και 100 ευρώ το κράτος. Το κεφάλαιο θα παραμένει «κλειδωμένο» έως την ενηλικίωση και, με πλήρη αξιοποίηση, εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 60.000 ευρώ, δίνοντας στα 18 ένα πραγματικό κεφάλαιο εκκίνησης. Η έναρξη λειτουργίας του «κουμπαρά» προγραμματίζεται για τον Ιανουάριο του 2027.
