Ανάπτυξη ελαφρώς υψηλότερη από 2%, πρωτογενές πλεόνασμα άνω του 3% του ΑΕΠ και περαιτέρω αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, κάτω από το 130% του ΑΕΠ, αναμένεται να προβλέπει ο Προϋπολογισμός 2027. Το προσχέδιο του νέου κρατικού προϋπολογισμού κατατίθεται σήμερα, 5 Οκτωβρίου 2026, στη Βουλή, δίνοντας την πρώτη ολοκληρωμένη εικόνα για τις δημοσιονομικές επιδόσεις, τις φορολογικές αλλαγές και τις παρεμβάσεις που θα εφαρμοστούν από την επόμενη χρονιά.
Παρότι τα τελικά ποσά και οι αναλυτικές προβλέψεις θα παρουσιαστούν μαζί με την επίσημη κατάθεση του προσχεδίου, οι πληροφορίες από το οικονομικό επιτελείο αναφέρουν ότι το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών υπολογίζει ρυθμό ανάπτυξης περίπου 2% για το 2026 και ελαφρώς υψηλότερο για το 2027. Η εκτίμηση αυτή στηρίζεται στην ανθεκτικότητα της οικονομίας, στην πορεία των επενδύσεων και στη διατήρηση της ιδιωτικής κατανάλωσης, ενώ κρίσιμο ρόλο θα διαδραματίσουν και οι διεθνείς οικονομικές συνθήκες.
Προϋπολογισμός 2027: Ανάπτυξη και πρωτογενές πλεόνασμα
Στο δημοσιονομικό σκέλος, το πρωτογενές πλεόνασμα αναμένεται να παραμείνει πάνω από το 3% του ΑΕΠ τόσο το 2026 όσο και το 2027. Πρόκειται για το αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού πριν από την αφαίρεση των δαπανών για την εξυπηρέτηση των τόκων του δημόσιου χρέους. Το μέγεθος αυτό αποτελεί βασικό δείκτη για την αξιολόγηση της πορείας των δημόσιων οικονομικών και της δημοσιονομικής αξιοπιστίας της χώρας.
Η διατήρηση υψηλού πρωτογενούς πλεονάσματος αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Προϋπολογισμός 2027 περιλαμβάνει σημαντικές νέες δαπάνες, φορολογικές ελαφρύνσεις και μόνιμες ενισχύσεις. Η κυβέρνηση καλείται να συνδυάσει τη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων με την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων, χωρίς να διαταραχθεί η σταθερότητα των δημόσιων οικονομικών.
Χρέος κάτω από 130% του ΑΕΠ το 2027
Ιδιαίτερη βαρύτητα θα έχει η πρόβλεψη για την πορεία του δημόσιου χρέους. Το οικονομικό επιτελείο αναμένεται να τοποθετήσει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ κάτω από το 137% για το 2026 και κάτω από το 130% για το 2027.
Η αποκλιμάκωση θα στηριχθεί στην οικονομική ανάπτυξη, στα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και στις πρόωρες αποπληρωμές δανείων. Η μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ δεν εξαρτάται μόνο από τη συγκράτηση των δαπανών, αλλά και από την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, καθώς και από τη διαχείριση των χρηματοδοτικών αναγκών του Δημοσίου.
Ωστόσο, η επίτευξη του στόχου θα πρέπει να συνδυαστεί με τις νέες παρεμβάσεις που ενεργοποιούνται από το 2027. Τα μέτρα που δεν έχουν ακόμη θεσμοθετηθεί υπολογίζεται ότι θα έχουν δημοσιονομικό κόστος 2,2 δισ. ευρώ. Αν προστεθούν οι ήδη θεσμοθετημένες παρεμβάσεις που δεν έχουν ακόμη αποδώσει πλήρως στους δικαιούχους, το συνολικό ετήσιο κόστος φτάνει, σύμφωνα με την κυβερνητική κοστολόγηση, περίπου τα 5 δισ. ευρώ.
Φορολογικές ελαφρύνσεις και νέες παρεμβάσεις
Στον Προϋπολογισμό 2027 περιλαμβάνονται οι αλλαγές στη φορολογία εισοδήματος, η ελάφρυνση του τεκμαρτού εισοδήματος για συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες και η μείωση φόρου για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες. Παράλληλα, προβλέπεται η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για έδρες και υποκαταστήματα νομικών προσώπων που βρίσκονται εκτός Αττικής.
Στα μέτρα περιλαμβάνεται επίσης η κατάργηση του ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους, καθώς και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία. Παράλληλα, θα εφαρμοστεί ο νέος ενδιάμεσος φορολογικός συντελεστής 25% για εισοδήματα από ακίνητα.
Μόνο οι φορολογικές μειώσεις που θα αποτυπωθούν κατά την περίοδο υποβολής των φορολογικών δηλώσεων του 2027 υπολογίζεται ότι ανέρχονται σε 884 εκατ. ευρώ. Οι παρεμβάσεις αναμένεται να επηρεάσουν άμεσα το διαθέσιμο εισόδημα νοικοκυριών και επαγγελματιών, ενώ η αποτελεσματικότητά τους θα αξιολογηθεί σε συνδυασμό με την πορεία των φορολογικών εσόδων.
Συντάξεις, ασφαλιστικές εισφορές και δημόσιοι υπάλληλοι
Το προσχέδιο θα δώσει και την πρώτη ένδειξη για την αύξηση των συντάξεων το 2027. Το τελικό ποσοστό θα καθοριστεί στο σχέδιο του προϋπολογισμού που θα κατατεθεί τον Νοέμβριο, όταν θα υπάρχουν πληρέστερα στοιχεία για την πορεία της οικονομίας και του πληθωρισμού το 2026.
Για τις αυξήσεις των συντάξεων έχει υπολογιστεί δημοσιονομικό κόστος περίπου 750 εκατ. ευρώ, χωρίς συμψηφισμό με την προσωπική διαφορά. Στον ίδιο σχεδιασμό εντάσσεται η μόνιμη ετήσια ενίσχυση των 400 ευρώ για περίπου 2,2 εκατ. συνταξιούχους, άτομα με αναπηρία και ανασφάλιστους υπερήλικες.
Από τον Απρίλιο του 2027 προβλέπεται, επιπλέον, μείωση των ασφαλιστικών εισφορών των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα. Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους αναμένεται να καταβληθεί για πρώτη φορά επίδομα Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ μικτά στους δημοσίους υπαλλήλους.
Η επόμενη ημέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Ο Προϋπολογισμός 2027 θα είναι ο πρώτος μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, γεγονός που αλλάζει σημαντικά τη σύνθεση των δημόσιων επενδύσεων. Για το 2026, οι συνολικοί επενδυτικοί πόροι υπολογίζονται κοντά στα 17 δισ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου 7,2 δισ. ευρώ προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Για το 2027, το νέο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων προβλέπεται να διαμορφωθεί στα 11 δισ. ευρώ. Από αυτά, περίπου 4 δισ. ευρώ θα προέρχονται από το εθνικό σκέλος και 7 δισ. ευρώ από το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος. Το κρίσιμο ζητούμενο θα είναι η ταχύτητα με την οποία οι εθνικοί και ευρωπαϊκοί πόροι θα καλύψουν μέρος της επενδυτικής ώθησης που παρείχε έως τώρα το Ταμείο Ανάκαμψης.
Στις βασικές παραδοχές του προσχεδίου θα αποτυπωθούν ακόμη οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης, η εξέλιξη του πληθωρισμού και το κόστος των παρεμβάσεων για την ενέργεια. Οι παράγοντες αυτοί θα επηρεάσουν τόσο την τελική πρόβλεψη για την ανάπτυξη όσο και τα περιθώρια για πρόσθετα μέτρα μέσα στο 2027.
Ο Προϋπολογισμός 2027 καλείται, επομένως, να ισορροπήσει ανάμεσα στη δημοσιονομική πειθαρχία, την αποκλιμάκωση του χρέους και τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων. Η επίτευξη ανάπτυξης άνω του 2%, πρωτογενούς πλεονάσματος άνω του 3% και χρέους κάτω από το 130% θα αποτελέσει το βασικό στοίχημα της οικονομικής πολιτικής για τη νέα χρονιά.
