Έως 1.468 ευρώ μικτά ή περίπου 1.057 ευρώ καθαρά φθάνει η σωρευτική απώλεια εισοδήματος για χιλιάδες συνταξιούχους χωρίς προσωπική διαφορά, οι οποίοι το 2022 λάμβαναν από 600 έως 1.200 ευρώ μικτά τον μήνα. Η απώλεια αυτή προκύπτει από τη διαφορά ανάμεσα στις αυξήσεις που δόθηκαν πραγματικά την περίοδο 2023-2026 και σε εκείνες που θα είχαν προκύψει αν οι συντάξεις αναπροσαρμόζονταν κάθε χρόνο αποκλειστικά με βάση τον πληθωρισμό του προηγούμενου έτους.
Η σύγκριση δείχνει ότι ο μαθηματικός τύπος υπολογισμού των αυξήσεων μπορεί να οδηγεί σε μικρότερες αναπροσαρμογές από την πλήρη τιμαριθμική προσαρμογή. Η διαφορά δεν περιορίζεται σε ένα μόνο έτος. Αντίθετα, μεταφέρεται και μεγαλώνει από χρονιά σε χρονιά, καθώς κάθε νέα αύξηση εφαρμόζεται πάνω στο ποσό της σύνταξης που έχει ήδη διαμορφωθεί από τις προηγούμενες αυξήσεις.
Πώς λειτουργεί ο μαθηματικός τύπος για τις αυξήσεις των συντάξεων
Ο ισχύων μηχανισμός συνδέει τις αυξήσεις των κύριων συντάξεων με δύο οικονομικούς δείκτες: την ετήσια μεταβολή του ΑΕΠ και την εξέλιξη του πληθωρισμού. Ο συντελεστής αύξησης προκύπτει από το 50% του αθροίσματος της μεταβολής του ΑΕΠ και της μεταβολής του μέσου ετήσιου Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή του προηγούμενου έτους.
Με βάση αυτόν τον κανόνα, οι κύριες συντάξεις αυξήθηκαν:
– 7,75% το 2023
– 3% το 2024
– 2,4% το 2025
– 2,4% το 2026
Οι τέσσερις διαδοχικές αυξήσεις οδήγησαν σε συνολική ονομαστική αύξηση περίπου 16,37% σε σχέση με το ποσό της σύνταξης στο τέλος του 2022.
Για να φανεί η επίδραση του τρόπου υπολογισμού, αξίζει να εξεταστεί τι θα συνέβαινε αν κάθε Ιανουάριο εφαρμοζόταν πλήρης τιμαριθμική αναπροσαρμογή, δηλαδή αν η σύνταξη αυξανόταν κατά τον μέσο ετήσιο πληθωρισμό του προηγούμενου έτους.
Τι δείχνουν τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ
Για τη σύγκριση χρησιμοποιείται ο μέσος ετήσιος Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ και όχι ο πληθωρισμός ενός συγκεκριμένου μήνα ή ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή.
Τα διαθέσιμα στοιχεία για την εξεταζόμενη περίοδο είναι:
– 2022: 9,6%
– 2023: 3,5%
– 2024: 2,7%
– 2025: 2,5%
Με βάση αυτά τα ποσοστά, οι αυξήσεις θα ήταν 9,6% το 2023, 3,5% το 2024, 2,7% το 2025 και 2,5% το 2026. Η συνολική αύξηση θα έφθανε περίπου στο 19,41%, έναντι 16,37% με το σύστημα που εφαρμόστηκε. Η διαφορά στο τέλος της τετραετίας αντιστοιχεί περίπου στο 3,04% της αρχικής σύνταξης του 2022.
Η επίδραση του μαθηματικού τύπου σε μια σύνταξη 1.200 ευρώ
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα συνταξιούχου που λάμβανε 1.200 ευρώ μικτά στο τέλος του 2022. Με τις αυξήσεις που δόθηκαν, η σύνταξή του διαμορφώνεται το 2026 στα 1.396,48 ευρώ μικτά. Εάν εφαρμοζόταν πλήρης τιμαριθμική αναπροσαρμογή, θα έφθανε στα 1.432,93 ευρώ.
Η διαφορά ανέρχεται σε 36,45 ευρώ μικτά τον μήνα. Ωστόσο, αν αθροιστούν οι διαφορές όλων των μηνιαίων πληρωμών από το 2023 έως το 2026, η συνολική απώλεια φθάνει περίπου στα 1.468 ευρώ μικτά. Μετά την αφαίρεση της κράτησης για υγειονομική περίθαλψη και του φόρου που αναλογεί σε κάθε έτος, η καθαρή απώλεια υπολογίζεται περίπου στα 1.057 ευρώ.
Επτά συγκριτικά παραδείγματα συντάξεων
1. Σύνταξη 600 ευρώ
Συνταξιούχος που λάμβανε 600 ευρώ μικτά στο τέλος του 2022 λαμβάνει το 2026 περίπου 698,24 ευρώ μικτά. Με πλήρη τιμαριθμική αναπροσαρμογή, το ποσό θα έφθανε στα 716,47 ευρώ.
Η μηνιαία διαφορά είναι 18,23 ευρώ μικτά, ενώ η σωρευτική απώλεια για την τετραετία υπολογίζεται περίπου στα 734 ευρώ μικτά ή 690 ευρώ καθαρά. Το σημερινό καθαρό ποσό διαμορφώνεται περίπου στα 656,35 ευρώ, ενώ με την τιμαριθμική αναπροσαρμογή θα έφθανε στα 673,48 ευρώ.
2. Σύνταξη 700 ευρώ
Τα 700 ευρώ μικτά του 2022 έγιναν περίπου 814,62 ευρώ το 2026. Με βάση τον πληθωρισμό, θα είχαν ανέλθει στα 835,88 ευρώ.
Η διαφορά φθάνει τα 21,26 ευρώ μικτά τον μήνα και περίπου τα 856 ευρώ μικτά συνολικά. Η αντίστοιχη καθαρή απώλεια υπολογίζεται περίπου στα 744 ευρώ. Το καθαρό ποσό σήμερα είναι περίπου 761,57 ευρώ, ενώ με πλήρη τιμαριθμική αναπροσαρμογή θα ήταν 779,76 ευρώ.
3. Σύνταξη 800 ευρώ
Η σύνταξη των 800 ευρώ μικτά έχει αυξηθεί στα 930,99 ευρώ το 2026. Με πλήρη αναπροσαρμογή βάσει του πληθωρισμού θα έφθανε στα 955,29 ευρώ.
Η μηνιαία μικτή διαφορά είναι 24,30 ευρώ και η σωρευτική μικτή απώλεια περίπου 979 ευρώ. Σε καθαρούς όρους, η συνολική διαφορά υπολογίζεται περίπου στα 745 ευρώ. Το καθαρό ποσό σήμερα είναι 856,52 ευρώ, ενώ με το εναλλακτικό σύστημα θα ήταν 874,79 ευρώ.
4. Σύνταξη 900 ευρώ
Για αρχική σύνταξη 900 ευρώ μικτά, το πραγματικό ποσό του 2026 ανέρχεται περίπου στα 1.047,36 ευρώ. Με πλήρη τιμαριθμική αναπροσαρμογή θα είχε φθάσει στα 1.074,70 ευρώ.
Η διαφορά είναι 27,34 ευρώ μικτά τον μήνα και περίπου 1.101 ευρώ μικτά στην τετραετία. Η καθαρή σωρευτική απώλεια υπολογίζεται περίπου στα 811 ευρώ. Το καθαρό ποσό σήμερα είναι 944,03 ευρώ, έναντι 964,39 ευρώ που θα προέκυπταν με βάση τον πληθωρισμό.
5. Σύνταξη 1.000 ευρώ
Τα 1.000 ευρώ μικτά του 2022 διαμορφώθηκαν περίπου στα 1.163,74 ευρώ το 2026. Με πλήρη τιμαριθμική αναπροσαρμογή θα έφθαναν στα 1.194,11 ευρώ.
Η μηνιαία διαφορά ανέρχεται σε 30,38 ευρώ μικτά. Η σωρευτική μικτή απώλεια φθάνει περίπου στα 1.223 ευρώ, ενώ η αντίστοιχη καθαρή απώλεια υπολογίζεται περίπου στα 881 ευρώ. Το σημερινό καθαρό ποσό είναι 1.029,67 ευρώ, έναντι 1.051,94 ευρώ με την εναλλακτική αναπροσαρμογή.
6. Σύνταξη 1.100 ευρώ
Συνταξιούχος με 1.100 ευρώ μικτά στο τέλος του 2022 λαμβάνει περίπου 1.280,11 ευρώ το 2026. Αν οι αυξήσεις ακολουθούσαν τον πληθωρισμό, το ποσό θα έφθανε στα 1.313,52 ευρώ.
Η μηνιαία μικτή διαφορά ανέρχεται σε 33,41 ευρώ, ενώ η συνολική μικτή απώλεια στην τετραετία φθάνει περίπου στα 1.346 ευρώ. Μετά τις κρατήσεις και τον φόρο, η καθαρή απώλεια υπολογίζεται περίπου στα 969 ευρώ. Το καθαρό ποσό σήμερα διαμορφώνεται στα 1.114,99 ευρώ, αντί για 1.139,49 ευρώ.
7. Σύνταξη 1.200 ευρώ
Στην υψηλότερη σύνταξη των παραδειγμάτων, η διαφορά είναι μεγαλύτερη. Τα 1.200 ευρώ μικτά του 2022 έγιναν 1.396,48 ευρώ το 2026, ενώ με πλήρη τιμαριθμική αναπροσαρμογή θα έφθαναν στα 1.432,93 ευρώ.
Η μηνιαία απώλεια είναι 36,45 ευρώ μικτά και η σωρευτική απώλεια για την τετραετία περίπου 1.468 ευρώ μικτά. Σε καθαρούς όρους, η απώλεια φθάνει περίπου στα 1.057 ευρώ. Το καθαρό ποσό σήμερα είναι περίπου 1.200,32 ευρώ, ενώ με το σύστημα της πλήρους τιμαριθμικής αναπροσαρμογής θα διαμορφωνόταν στα 1.227,04 ευρώ.
Συμπέρασμα
Τα παραδείγματα δείχνουν ότι ο τρόπος υπολογισμού των αυξήσεων επηρεάζει όχι μόνο το ποσό που λαμβάνει ένας συνταξιούχος κάθε μήνα, αλλά και το συνολικό εισόδημα που χάνει σε βάθος χρόνου. Ο μαθηματικός τύπος συνδέει τις αυξήσεις με την πορεία της οικονομίας και του πληθωρισμού, όμως τα αποτελέσματα της περιόδου 2023-2026 ήταν χαμηλότερα από εκείνα που θα προέκυπταν με πλήρη τιμαριθμική αναπροσαρμογή.
Η διαφορά αυξάνεται όσο μεγαλώνει η αρχική σύνταξη και συσσωρεύεται από έτος σε έτος. Έτσι, η απώλεια κυμαίνεται από περίπου 690 ευρώ καθαρά για σύνταξη 600 ευρώ έως περίπου 1.057 ευρώ καθαρά για σύνταξη 1.200 ευρώ. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν με σαφήνεια πόσο σημαντικός είναι ο μαθηματικός τύπος για το τελικό εισόδημα των συνταξιούχων.
