Τα επεισόδια που σημειώθηκαν το Σάββατο μεταξύ μεταναστών και αστυνομικών στη φυλασσόμενη κλειστή δομή προσωρινής διαμονής αιτούντων άσυλο στον Δήμο Σιντικής στις Σέρρες δεν ήταν τα πρώτα. Είχαν προηγηθεί τους τελευταίους μήνες και άλλες εξεγέρσεις, διαπληκτισμοί και απόπειρες αποδράσεων.
Όπως αναφέρει η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, την ημέρα της εξέγερσης, οι περίπου 450 άνθρωποι, κυρίως από την Αίγυπτο και το Μπαγκλαντές, είχαν ήδη συμπληρώσει στη δομή περίπου έναν χρόνο, καθώς μεταφέρθηκαν εκεί πέρυσι το καλοκαίρι από την Κρήτη και τη Γαύδο, στο πλαίσιο της τρίμηνης αναστολής ασύλου που είχε ισχύσει τότε. Μετά το πέρας της αναστολής, κάποιοι εξ αυτών αιτήθηκαν άσυλο και αποχώρησαν. Η μεγάλη πλειοψηφία ωστόσο, η οποία δεν είχε αμιγώς προσφυγικό προφίλ, διέμενε στον χώρο χωρίς να γνωρίζει τι πρόκειται να συμβεί στο μέλλον.
Σέρρες: Ένοχοι οι 23 κατηγορούμενοι για τα επεισόδια στη δομή Σιντικής – Οι ποινές φυλάκισης (ΒΙΝΤΕΟ)
Ο πρόεδρος των αστυνομικών υπαλλήλων Σερρών, Γιάννης Κούνιος, υποστήριξε μιλώντας στην «Κ» πως ξεκίνησε η επιστροφή κάποιων από τους μετανάστες, κυρίως Αιγυπτίων, στη χώρα τους, μετά τις απορρίψεις ασύλου, ωστόσο ο ρυθμός ήταν πολύ αργός. «Οι επιστροφές γινόντουσαν με το σταγονόμετρο», τόνισε, με αποτέλεσμα στο Ειδικό Κέντρο Κράτησης να διαμένει για χρονικό διάστημα πολλών μηνών ένας μεγάλος αριθμός ατόμων σε «συνθήκες που δεν προσφέρονται για μακροχρόνια κράτηση».
Χαρακτηριστικά, ο κ. Κούνιος τόνισε πως σημειώνονται συχνά βλάβες στον κλιματισμό στους οικίσκους, σε ένα μέρος όπου λόγω τοποθεσίας το καλοκαίρι έχει καύσωνα και τον χειμώνα δριμύ ψύχος. Με αλλεπάλληλες ανακοινώσεις της, η Ενωση Αστυνομικών επισήμανε εδώ και μήνες τα προβλήματα που υπήρχαν και τις ελλείψεις σε ζητήματα ασφαλείας και προσωπικού. Ολα τα παραπάνω προκαλούν συνεχείς εντάσεις, που οδήγησαν ακόμα και σε απόπειρες αυτοχειρίας.
Καθυστερήσεις
Τις κακές συνθήκες επιβεβαίωσε και ο Συνήγορος του Πολίτη, ο οποίος σε έκθεσή του έπειτα από αυτοψία ανέφερε πως σε κάποιους οικίσκους στη Σιντική υπήρχαν στρώματα στο δάπεδο, ενώ δεν είχαν παρασχεθεί ρούχα, υποδήματα, κλινοσκεπάσματα και είδη ατομικής υγιεινής. Παράλληλα, σημείωσε αρκετά ιατρικά περιστατικά, ενώ εντόπισε μέχρι και περιστατικά ψώρας.
Η περίπτωση της Σιντικής είναι μεταξύ άλλων ενδεικτική των προβλημάτων που παρουσιάζει η διαδικασία των επιστροφών. Στην έκθεσή του ο Συνήγορος του Πολίτη υπογραμμίζει πως σημειώνεται σταθερά η πολύμηνη κράτηση ενόψει επιστροφής, ακόμα και όταν πρόκειται για περιπτώσεις που πραγματοποιούνται αναγκαστικές επιστροφές στις χώρες καταγωγής μέσω κοινών ευρωπαϊκών πτήσεων. Ο Συνήγορος καταγράφει μάλιστα περιπτώσεις που η παραμονή αυτή γίνεται σε ακατάλληλες για τέτοιο σκοπό δομές.
Σύμφωνα με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, καθυστερήσεις σημειώθηκαν στις επιστροφές υπηκόων του Μπαγκλαντές, οι οποίες οφείλονται στις περιορισμένες πτήσεις της Frontex προς τις χώρες του Κόλπου εξαιτίας του πολέμου. «Το πρόβλημα έχει πλέον ομαλοποιηθεί, ενώ η πρεσβεία του Μπαγκλαντές έχει ταυτοποιήσει 193 άτομα στη Σιντική και επίκειται η επιστροφή τους».
Σύμφωνα με ενημέρωση της Ένωσης Αστυνομικών των Σερρών, τις ημέρες μετά τα επεισόδια 30 άτομα οδηγήθηκαν στη φυλακή και 60 μεταφέρθηκαν στο ΠΡΟΚΕΚΑ Ξάνθης, με αποτέλεσμα σήμερα ο αριθμός των μεταναστών εντός της Ειδικής Δομής να φτάνει τους περίπου 350.
Σέρρες: «Είμαστε εξαντλημένοι, σώστε μας» – Η επιστολή 300 μεταναστών από τη δομή της Σιντικής
Αύξηση μετ’ εμποδίων στις επιστροφές
Σύμφωνα με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, οι αναγκαστικές επιστροφές αυξήθηκαν φέτος κατά 41% και, συνολικά, οι επιστροφές κατά 20%. Συγκεκριμένα, το πρώτο επτάμηνο του 2026 οι συνολικές επιστροφές ανήλθαν σε 3.862, τη στιγμή που από την έναρξη του έτους μέχρι σήμερα οι αφίξεις φτάνουν τις 19.500. Ο αριθμός των επιστροφών για το αντίστοιχο διάστημα του 2025 ήταν 3.161. Σε επιμέρους κατηγορίες, οι αναγκαστικές απελάσεις αυξήθηκαν από 1.337 σε 1.799 και οι εθελούσιες επιστροφές μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης από 1.191 σε 1.370, δηλαδή κατά περίπου 14%.
Οπως υπογραμμίζει ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, μιλώντας στην «Κ», παρά τη σοβαρή άνοδο έναντι του 2025, τα απόλυτα νούμερα δεν ικανοποιούν το υπουργείο. «Εχουμε ακόμα σοβαρές γραφειοκρατικές δυσκολίες στις επιστροφές. Θέλουμε οπωσδήποτε να αυξηθούν». Σύμφωνα με το υπουργείο, τα βασικά εμπόδια στο ζήτημα των επιστροφών είναι οι καθυστερήσεις στην ταυτοποίηση με τις πρεσβείες. Ανθρωποι με γνώση του Προσφυγικού τονίζουν πως για τη διαδικασία επιστροφής απαιτείται η σύμφωνη γνώμη της χώρας καταγωγής, κάτι που παρουσιάζει, συχνά, πολλά προβλήματα.
Ο υπουργός ανέφερε στην «Κ» ότι «όπου υπάρχει καλή συνεργασία, τα αποτελέσματα είναι εμφανή», υπογραμμίζοντας πως ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η Αίγυπτος, στην περίπτωση της οποίας οι επιστροφές το εξάμηνο του 2026 αυξήθηκαν από 59 σε 270. Ο κ. Πλεύρης τόνισε πως το παράδειγμα της Αιγύπτου αποδεικνύει πως η αύξηση στις επιστροφές οδηγεί αντίστοιχα και σε μείωση των αφίξεων. Οπως είπε, από 3.200 αφίξεις Αιγυπτίων κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025 φτάσαμε τις 820, ενώ αντίστοιχα οι επιστροφές για τη συγκεκριμένη εθνικότητα αυξήθηκαν από 59 σε 270. «Είναι καλύτερη αναλογία». Στην περίπτωση του Πακιστάν από τις 270 αφίξεις έχουν επιστρέψει οι 236.
Μείωση αφίξεων
Σύμφωνα με τον κ. Πλεύρη, το νέο δόγμα που εφαρμόζει η κυβέρνηση «φυλακή ή επιστροφή» φαίνεται πως αποδίδει, καθώς παρατηρείται μείωση ροών. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει τον τελευταίο χρόνο οι αφίξεις μειώθηκαν κατά 20.000, καθώς από 61.112 που καταγράφηκαν το διάστημα μεταξύ Αυγούστου του 2024 και Αυγούστου του 2025 έπεσαν σε 41.998 για την αντίστοιχη φετινή περίοδο. Σε εθνικότητα πρώτοι έρχονται οι υπήκοοι του Σουδάν (22,5%), έπειτα του Αφγανιστάν (22,3%) και του Μπαγκλαντές (20,1%) και τέταρτοι οι Αιγύπτιοι (6,1%).
Τους καλοκαιρινούς μήνες οι περισσότερες αφίξεις αιτούντων άσυλο σημειώνονται στην Κρήτη. Μεγάλο μέρος αυτών έχει μεταφερθεί ήδη με μισθωμένα πλοία σε δομές στη Λέσβο και τη Σάμο. Οπως τονίζεται από το υπουργείο, οι δομές έχουν φτάσει περίπου το 55% της πληρότητάς τους, καθώς φιλοξενούν 17.246 άτομα και η χωρητικότητά τους είναι για 31.022.
Η κατάσταση ωστόσο είναι διαφορετική στα Προαναχωρησιακά Κέντρα Κράτησης Αλλοδαπών, τα οποία φαίνεται να δέχονται πίεση. Σε μερικά εξ αυτών, όπως στην Ορεστιάδα και την Κω, έχει ξεπεραστεί ήδη η πληρότητα, ενώ συνολικά ο αριθμός κρατουμένων είναι 2.058 αλλοδαποί για μια δυναμική 2.392 θέσεων. Το πολυπληθέστερο κέντρο είναι αυτό στην Αμυγδαλέζα, όπου κρατούνται 722 άτομα.
«Το στοίχημα του νέου συμφώνου»
Το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου τέθηκε σε πλήρη εφαρμογή από τις 12 Ιουνίου και μεταξύ άλλων προβλέπει για όσους έχουν χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης προσφυγικού προφίλ να παραμένουν υπό περιορισμό μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας και η απόφαση ασύλου να βγαίνει ταχύτερα. «Το μεγάλο στοίχημα για την εφαρμογή του συμφώνου είναι μόλις ολοκληρώνονται οι διαδικασίες ασύλου και είναι απορριπτικές, οι μετανάστες να επιστρέφονται άμεσα στις χώρες τους. Η πρόκληση είναι αν θα καταφέρουμε ως υπηρεσίες να ανταποκριθούμε στις ασφυκτικές προθεσμίες που θέτει το σύμφωνο», επισήμανε ο κ. Πλεύρης, εκτιμώντας πως αυτό θα κριθεί στο δεύτερο εξάμηνό του. «Αυτή είναι και η μεγάλη συζήτηση που γίνεται στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο», πρόσθεσε.
Κριτική για πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου
Η κυβέρνηση έχει δεχθεί κριτική από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων οι οποίες ισχυρίζονται πως η διαδικασία αιτήματος ασύλου είχε παγώσει και παραμένει μη προσβάσιμη από τις 12 Ιουνίου εξαιτίας των αλλαγών που έχει φέρει το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση. «Τουλάχιστον μέχρι τις 15 Αυγούστου, δεν είχε ανοίξει ακόμα ως πληροφοριακό σύστημα. Το να κρατάς όμως ανθρώπους (που έχουν εισέλθει στη χώρα) χωρίς να τους παρέχεις πρόσβαση στο άσυλο θέτει ένα ζήτημα αυθαίρετης κράτησης», τόνισε η Εύα Τζαβαλά, διευθύντρια της Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.
Αντίστοιχα, η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα υπογράμμισε πως ένα αξιόπιστο και αποτελεσματικό σύστημα μετανάστευσης και ασύλου προϋποθέτει τόσο την πρόσβαση στη διεθνή προστασία, για όσους τη χρειάζονται, όσο και κατάλληλες λύσεις για όσους δεν χρήζουν διεθνούς προστασίας. «Η κράτηση με σκοπό την επιστροφή θα πρέπει να εφαρμόζεται μόνο όταν υπάρχει ρεαλιστική προοπτική επιστροφής και δεν θα πρέπει να παρατείνεται επ’ αόριστον όταν η επιστροφή δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί εντός εύλογου χρονικού διαστήματος».
Από πλευράς του το υπουργείο απαντά πως η διαδικασία έχει ομαλοποιηθεί πλήρως και το πρόβλημα υπήρξε μόνο τον πρώτο μήνα έπειτα από την έναρξη του νέου συμφώνου.
META MAGAZINO: Διαβάστε εδώ το καλοκαιρινό τεύχος
- Για να μαθαίνετε πάντα όλα τα νέα, κάντε like στη σελίδα μας olanea.gr
