Ο ήρωας ή καλύτερα αντιήρωας του «Υπογείου» του Ντοστογιέφσκι συνιστά μία από τις πλέον εμβληματικές μορφές της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Ένας άνθρωπος κλεισμένος στο υπόγειό του καταγράφει με λόγο παραληρηματικό, πυρετικό, μύχιες σκέψεις, αφορισμούς και γνώμες, ως απόσταγμα μιας ζωής μοναχικής, ερμητικά κλεισμένης στον εαυτό της. Μιλώντας ακατάπαυστα αυτοαμφισβητείται, αυτοαναλύεται, αυτοαπορρίπτεται. Στρέφεται ενάντια στη λογική σκέψη και στον ορθό λόγο και υπερασπίζεται το παράλογο ως αξίωμα. Δεν διατυπώνει μεγαλόστομες θεωρίες και συστήματα, παρά μόνον σκέψεις που λάμπουν και σβήνουν σαν κομήτες. Απέναντι τη ρήση του Καρτέσιου: «σκέφτομαι άρα υπάρχω» αντιτάσσει τη δική του σκέψη: «πονάω άρα υπάρχω». Ο πόνος είναι αυτός που λυτρώνει τον άνθρωπο. Ανάμεσα στην ευτελή ευτυχία και τα υψηλόφρονα μαρτύρια, θα προτιμήσει τα μαρτύρια. Ο ήρωας αντιήρωας του υπογείου, εντέλει, γίνεται ένας αυτοαναιρούμενος, αυτοσαρκαζόμενος προφήτης που προαναγγέλλει ένα νέο είδος ανθρώπου, που πλάθει με τη δαιδαλώδη σκέψη του έναν άλλο κόσμο, υπερβατικό και παράδοξο.
Λίγες μέρες πριν, είχαμε την τύχη να δούμε αυτήν τον ήρωα – αντιήρωα του «Υπογείου» να ενσαρκώνεται θεατρικά μέσα από την εξαιρετική ερμηνεία του ηθοποιού και σκηνοθέτη Παναγιώτη Σταματόπουλου. Η παράσταση δόθηκε με τη μορφή θεατρικού αναλογίου στο «ΑΡΟΤΡΟΝ», την μικρή θεατρική σκηνή που αποτελεί ένα πραγματικό «κόσμημα» υψηλής αισθητικής και λειτουργικής αρτιότητας, τη δημιουργία της οποίας επιμελήθηκε καθ’ ολοκληρίαν ο ίδιος .
Με το «Υπόγειο» ο Σταματόπουλος «αναμετριέται» εδώ και πολλά χρόνια. Έδειχνε να το αντιμετωπίζει σαν ένα προσωπικό στοίχημα που έπρεπε να κερδίσει, σαν έναν στόχο που έπρεπε να κατακτήσει, σαν μια τομή στη μακρά θεατρική του πορεία. Συνομιλούσε με τον ήρωα του «Υπογείου» σχεδόν καθημερινά, ανακαλύπτοντας νέες πτυχές του χαρακτήρα του, εμβαθύνοντας ολοένα και περισσότερο στις σκέψεις του, στους αφορισμούς του, στα αξιώματά του. Με επιμονή και υπομονή έλυνε τους ατελείωτους «κόμπους» μίας πολύ δυσνόητης αφήγησης, την οποία πολύ δύσκολα μπορεί να ξεκλειδώσει ο αναγνώστης.
Το «ανέβασμα» του «Υπογείου» από ένα σημείο για μετά, τουλάχιστον, για όλους εμάς που μοιραζόμασταν τις σκέψεις του, όλο αυτόν τον καιρό, έμοιαζε σαν ανεκπλήρωτος πόθος, σαν ένα ταξίδι χωρίς τελικό προορισμό. Όμως διαψευστήκαμε πανηγυρικά. Ο Σταματόπουλος, ανέβηκε στη σκηνή, σαν έτοιμος από καιρό. Με εκπληκτική άνεση «ξεδίπλωσε» το κείμενο του «Υπογείου» παραδίνοντάς μας μία ερμηνεία που είχε σώμα και ψυχή, που είχε άποψη και περιεχόμενο, που είχε πάθος και ένταση. Από μνήμης μετέφερε στο κοινό τον σχοινοτενή, ακατάσχετο λόγο του ήρωα του «Υπογείου», εξοικειώνοντάς μας με μία εμβληματική λογοτεχνική περσόνα που παλεύει με τον εαυτό της και τους φρικτούς δαίμονές της, που υπερασπίζεται το παράλογο και το υπερφυσικό κόντρα στην πραγματική ζωή, που θεωρεί και πιστεύει πως ο δρόμος της προσωπικής λύτρωσης περνάει μόνον μέσα από τον πόνο.
Η παράσταση, το θεατρικό αναλόγιο που παρακολουθήσαμε ήταν κατά κοινή ομολογία μία πραγματική μύηση στο ανεξιχνίαστο μυστήριο της θεατρικής πράξης. Ανεξιχνίαστο και μοναδικό γιατί καθιστά τον θεατή ενεργό και συμμέτοχο σε ένα απρόσμενο ταξίδι στον εσώτερο εαυτό του, ένα ταξίδι βαθιάς και ουσιαστικής ενδοσκόπησης, που από μόνο του συνιστά μία ανεπανάληπτη εμπειρία.
Πιστεύουμε και ελπίζουμε πως η παράσταση θα επαναληφθεί, ώστε να την παρακολουθήσει μεγαλύτερος αριθμός θεατών.
META MAGAZINO: Διαβάστε εδώ το χριστουγεννιάτικο τεύχος
- Για να μαθαίνετε πάντα όλα τα νέα, κάντε like στη σελίδα μας olanea.gr
