Η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων αναμένεται να επιβραδύνει την οικονομική ανάπτυξη στην Ευρωζώνη, περιορίζοντας παράλληλα τον βαθμό στον οποίο το αυξημένο ενεργειακό κόστος μετακυλίεται στις τελικές τιμές. Αυτό εκτίμησε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Κριστίν Λαγκάρντ, υποστηρίζοντας ότι η σημερινή συγκυρία απαιτεί προσεκτική και μετρημένη αντίδραση στη μάχη κατά του πληθωρισμού.
Μιλώντας τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου 2026 ενώπιον της Επιτροπής Οικονομικών και Νομισματικών Θεμάτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Λαγκάρντ αναφέρθηκε στις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης, στις νέες πληθωριστικές πιέσεις και στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η νομισματική πολιτική. Όπως σημείωσε, τα μακροπρόθεσμα επιτόκια έχουν αυξηθεί σημαντικά από την τελευταία συνεδρίαση της ΕΚΤ, γεγονός που αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά την ανάπτυξη.
Παράλληλα, η άνοδος του κόστους δανεισμού εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ανασταλτικά για τη μεταφορά των ενεργειακών ανατιμήσεων στις τιμές των υπόλοιπων αγαθών και υπηρεσιών. Η επίδραση αυτή, σύμφωνα με την πρόεδρο της ΕΚΤ, ενδέχεται να είναι ισχυρότερη από ό,τι προέβλεπαν οι εκτιμήσεις του Σεπτεμβρίου.
Η μετρημένη αντίδραση της ΕΚΤ απέναντι στον πληθωρισμό
«Δεν βλέπουμε καμία ένδειξη ότι αυτές οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας μετακυλίονται στη δυναμική των μισθών», ανέφερε χαρακτηριστικά η Κριστίν Λαγκάρντ. Παρά τις πιέσεις, η οικονομική ανάπτυξη παραμένει ανθεκτική, γεγονός που επιτρέπει στην ΕΚΤ να εξετάζει μια ενδιάμεση προσέγγιση.
«Το σοκ είναι πολύ μεγάλο για να μπορέσουμε να το αγνοήσουμε. Από την άλλη πλευρά, πιστεύουμε ότι μια μετρημένη αντίδραση είναι κατάλληλη, ώστε να διατηρηθεί ο πληθωρισμός υπό έλεγχο», τόνισε η επικεφαλής της ΕΚΤ.
Οι δηλώσεις της ενίσχυσαν τα επιχειρήματα υπέρ μιας πιο προσεκτικής στάσης από την κεντρική τράπεζα, παρά τις συνεχιζόμενες πληθωριστικές πιέσεις που προκαλεί η ενεργειακή κρίση. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, οι επενδυτές περιόρισαν τα στοιχήματά τους για νέες αυξήσεις επιτοκίων, ενώ οι αγορές αποτιμούν πλέον σε λιγότερο από 40% την πιθανότητα μιας ακόμη αύξησης τον Οκτώβριο.
Η ΕΚΤ βρίσκεται έτσι σε μια ιδιαίτερα δύσκολη ισορροπία. Από τη μία πλευρά, οφείλει να αποτρέψει την παγίωση του πληθωρισμού. Από την άλλη, πρέπει να αποφύγει μια υπερβολικά αυστηρή νομισματική πολιτική, η οποία θα μπορούσε να επιβαρύνει σημαντικά την οικονομική δραστηριότητα, τις επενδύσεις και την απασχόληση.
Ενέργεια και πληθωρισμός παραμένουν οι βασικές εστίες κινδύνου
Η νέα δοκιμασία για την ΕΚΤ συνδέεται άμεσα με την πορεία των τιμών της ενέργειας. Η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή διατηρεί υψηλό το επίπεδο αβεβαιότητας, ενώ οι περιορισμένες προσδοκίες για άμεση διπλωματική πρόοδο οδήγησαν σε νέα άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
Η εξέλιξη αυτή εντείνει τους φόβους για νέα επιτάχυνση του πληθωρισμού. Τα στοιχεία που αναμένονται εντός της εβδομάδας εκτιμάται ότι θα δείξουν αύξηση του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη στο 3,7% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον Αύγουστο. Το επίπεδο αυτό παραμένει αρκετά υψηλότερο από τον στόχο του 2% που έχει θέσει η ΕΚΤ.
Ωστόσο, η Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι η κεντρική τράπεζα δεν προσαρμόζει αυτομάτως τα επιτόκια κάθε φορά που μεταβάλλονται οι τιμές της ενέργειας. Το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν οι αρχικές ανατιμήσεις θα μεταφερθούν σε άλλες κατηγορίες προϊόντων και υπηρεσιών ή θα οδηγήσουν σε υψηλότερες μισθολογικές απαιτήσεις.
Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με την πρόεδρο της ΕΚΤ, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι αυξημένες τιμές ενέργειας έχουν προκαλέσει σημαντικές δευτερογενείς πληθωριστικές επιδράσεις. Παρ’ όλα αυτά, προειδοποίησε ότι η κεντρική τράπεζα πρέπει να μπορεί να εντοπίζει εγκαίρως τους σχετικούς κινδύνους. Μια αντίδραση αφού οι πληθωριστικές πιέσεις έχουν ήδη παγιωθεί στην οικονομία θα μπορούσε να αποδειχθεί καθυστερημένη και περισσότερο επώδυνη.
Πού βρίσκονται τα επιτόκια και τι εξετάζει η ΕΚΤ
Η τοποθέτηση της Λαγκάρντ έρχεται μετά την απόφαση της ΕΚΤ, στις 10 Σεπτεμβρίου, να αυξήσει τα βασικά επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης. Μετά την αύξηση, το επιτόκιο καταθέσεων διαμορφώθηκε στο 2,5%.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ ανέφερε ότι το εκτιμώμενο εύρος του ουδέτερου επιτοκίου βρίσκεται μεταξύ 2% και 2,5%, γεγονός που τοποθετεί το σημερινό επίπεδο στο ανώτατο όριο της συγκεκριμένης ζώνης. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η νομισματική πολιτική δεν καθορίζεται αποκλειστικά από το ουδέτερο επιτόκιο.
Η ΕΚΤ αξιολογεί συνολικά τις προοπτικές του πληθωρισμού, την πορεία των υποκείμενων πιέσεων και τον τρόπο με τον οποίο τα επιτόκια επηρεάζουν την οικονομία. Στο πλαίσιο αυτό, η σημαντική άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων αποτελεί έναν επιπλέον παράγοντα που πρέπει να συνεκτιμηθεί.
Οι υψηλότερες αποδόσεις αυξάνουν το κόστος χρηματοδότησης για κράτη, επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Παράλληλα, περιορίζουν την οικονομική δραστηριότητα και μειώνουν τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να μετακυλίσουν πλήρως το αυξημένο κόστος στους καταναλωτές. Οι επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα έντονες για τις χώρες της Ευρωζώνης που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δημοσιονομικές δυσκολίες.
Στοχευμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης
Αναφερόμενη στις κυβερνητικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, η Λαγκάρντ επανέλαβε ότι τα μέτρα στήριξης θα πρέπει να είναι προσωρινά και στοχευμένα. Προτεραιότητα, σύμφωνα με την ίδια, πρέπει να δοθεί στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο από τις αυξήσεις του ενεργειακού κόστους.
Παράλληλα, άσκησε κριτική σε ορισμένα κυβερνητικά προγράμματα, επισημαίνοντας ότι δεν πληρούν πάντοτε αυτές τις προϋποθέσεις. Σε αρκετές περιπτώσεις, πρόκειται για οριζόντιες παρεμβάσεις που εφαρμόζονται σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού, χωρίς να δίνεται επαρκής έμφαση στις πιο ευάλωτες και περισσότερο εκτεθειμένες ομάδες.
Η προσέγγιση αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς τα γενικευμένα μέτρα μπορεί να αυξήσουν τη ζήτηση και να εντείνουν τις πληθωριστικές πιέσεις, περιορίζοντας παράλληλα τα δημοσιονομικά περιθώρια των κυβερνήσεων. Αντίθετα, η στοχευμένη στήριξη μπορεί να προστατεύσει όσους έχουν πραγματική ανάγκη, χωρίς να υπονομεύει την προσπάθεια αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού.
Η Κριστίν Λαγκάρντ έστειλε, επομένως, μήνυμα αυτοσυγκράτησης και προσεκτικής αξιολόγησης των δεδομένων. Η ΕΚΤ δεν αγνοεί την άνοδο των τιμών ενέργειας, αλλά δεν επιθυμεί και μια υπερβολική αντίδραση που θα επιβάρυνε περαιτέρω την ανάπτυξη. Σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, η μετρημένη αντίδραση παραμένει το βασικό εργαλείο για τη διατήρηση του πληθωρισμού υπό έλεγχο και την προστασία της οικονομίας της Ευρωζώνης.
