Σε προσωρινή συμφωνία για την τροποποίηση των ευρωπαϊκών στόχων μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από τα αυτοκίνητα έως το 2035 κατέληξαν η Γερμανία και η Γαλλία, προτείνοντας μεγαλύτερη ευελιξία για τις αυτοκινητοβιομηχανίες και τη διεύρυνση του καθεστώτος «Made in EU» ώστε να μπορεί να συμπεριλάβει τη Βρετανία και άλλους στενά συνδεδεμένους ευρωπαϊκούς εταίρους.
Η συμφωνία μεταξύ Παρισιού και Βερολίνου προβλέπει ότι οι αυτοκινητοβιομηχανίες θα πρέπει να μειώσουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά 90% έως το 2035, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2021, χωρίς να υποχρεούνται να καλύψουν το υπόλοιπο 10% μέσω πρόσθετων αντισταθμιστικών μέτρων. Η πρόταση επιχειρεί παράλληλα να διαμορφώσει κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την προστασία της παραγωγής στην Ευρωπαϊκή Ένωση και για τη συμμετοχή στενά συνδεδεμένων εμπορικών εταίρων στις αλυσίδες εφοδιασμού της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας.
Η αλλαγή στους στόχους εκπομπών
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε προτείνει το 2025 τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα των αυτοκινήτων κατά 90% έως το 2035, με σημείο αναφοράς τα επίπεδα του 2021. Η αρχική πρόταση προέβλεπε, ωστόσο, ότι οι κατασκευαστές θα έπρεπε να καλύψουν το υπόλοιπο 10% μέσω της χρήσης χάλυβα χαμηλών εκπομπών άνθρακα και εναλλακτικών καυσίμων. Με βάση την προσωρινή συμφωνία Γαλλίας και Γερμανίας, η απαίτηση αυτή καταργείται. Ο στόχος θα περιορίζεται στη μείωση των εκπομπών κατά 90%, χωρίς πρόσθετες υποχρεώσεις για την αντιστάθμιση του υπόλοιπου ποσοστού. Η αλλαγή βρίσκεται, σε γενικές γραμμές, κοντά στις επιδιώξεις των γερμανικών αυτοκινητοβιομηχανιών, οι οποίες έχουν επηρεαστεί από τον ανταγωνισμό των κινεζικών κατασκευαστών. Η σχετική ρύθμιση αποσκοπεί στην παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας στις εταιρείες ως προς τον τρόπο επίτευξης των περιβαλλοντικών στόχων.
Οι κανόνες «Made in EU»
Η συμφωνία αφορά και την ευρωπαϊκή πρόταση για την καθιέρωση απαιτήσεων τοπικής παραγωγής και χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε προϊόντα που αγοράζονται μέσω δημόσιων συμβάσεων, δημοπρασιών ή προγραμμάτων επιδοτήσεων. Η Γαλλία είχε ταχθεί υπέρ του περιορισμού των σχετικών προϋποθέσεων στα προϊόντα που κατασκευάζονται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Γερμανία και άλλα κράτη-μέλη υποστήριζαν τη συμμετοχή και χωρών που συνδέονται στενά με τις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού, καθώς και εμπορικών εταίρων που έχουν συνάψει συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με την ΕΕ. Η προσωρινή συμφωνία προβλέπει ότι, ειδικά για την αυτοκινητοβιομηχανία, οι κανόνες «Made in EU» θα μπορούσαν να καλύπτουν όχι μόνο τα 27 κράτη-μέλη, αλλά και άλλους ευρωπαϊκούς εταίρους που συμμετείχαν στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά την 1η Ιανουαρίου 2020.
Η πιθανή ένταξη της Βρετανίας
Στην κατηγορία των χωρών που θα μπορούσαν να καλυφθούν από τη διευρυμένη εφαρμογή των κανόνων περιλαμβάνεται και η Βρετανία, η οποία αποχώρησε από την ενιαία αγορά της ΕΕ στο τέλος του 2020. Η ένταξη της Βρετανίας δεν θα είναι αυτόματη. Θα προϋποθέτει συμφωνία πλήρους αμοιβαιότητας, καθώς και ευθυγράμμιση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες για τις επενδύσεις από τρίτες χώρες και με τα εμπορικά μέτρα προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην πράξη, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι το Λονδίνο θα χρειαστεί να υιοθετήσει μέτρα αντίστοιχα με εκείνα που έχει εφαρμόσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τον περιορισμό των εισαγωγών υβριδικών και ηλεκτρικών αυτοκινήτων που κατασκευάζονται στην Κίνα. Αξιωματούχος του γραφείου του Βρετανού πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ δήλωσε ότι η ένταξη της Βρετανίας στο καθεστώς «Made in EU» θα αποτελούσε θετική εξέλιξη για την αυτοκινητοβιομηχανία της χώρας. Ο ίδιος αξιωματούχος επισήμανε ότι η πρόταση χρειάζεται τη συναίνεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι οι λεπτομέρειές της δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί.
Η διαδικασία έγκρισης
Παρά την προσωρινή συμφωνία μεταξύ Παρισιού και Βερολίνου, οι προτεινόμενες αλλαγές δεν έχουν τεθεί ακόμη σε ισχύ. Για να εφαρμοστούν, απαιτείται η αποδοχή τους από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η τελική μορφή των ρυθμίσεων, τόσο για τους στόχους εκπομπών των αυτοκινήτων όσο και για την εφαρμογή των κανόνων «Made in EU», θα εξαρτηθεί από τις διαπραγματεύσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο και από την επίτευξη ευρύτερης συμφωνίας μεταξύ των θεσμικών οργάνων και των κρατών-μελών.
