Με αυστηρότερους κανόνες για τη χρηματοδότηση και τη διαφήμιση πραγματοποιούνται από σήμερα οι αγορές με δόσεις, ενόψει της Black Friday. Η εφαρμογή του νέου πλαισίου για την καταναλωτική πίστη αλλάζει τους όρους με τους οποίους προσφέρονται αρκετά προγράμματα πληρωμής, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που εμφανίζονται ως άτοκες δόσεις.
Μία εβδομάδα πριν από την επίσημη Black Friday, οι καταναλωτές καλούνται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν επιλέγουν χρηματοδότηση για την αγορά ενός προϊόντος. Οι νέοι κανόνες καλύπτουν και λύσεις που παρέχονται μέσω τρίτων εταιρειών, όπως οι υπηρεσίες «αγόρασε τώρα, πλήρωσε αργότερα» (Buy Now, Pay Later).
Black Friday και αγορές με δόσεις: Τι αλλάζει
Στο επίκεντρο του νέου πλαισίου βρίσκονται οι υπηρεσίες που επιτρέπουν στον καταναλωτή να αποκτήσει άμεσα ένα προϊόν και να εξοφλήσει το ποσό σταδιακά. Παρότι πολλές από αυτές τις επιλογές προβάλλονται ως απλές ή άτοκες, μπορεί να αποτελούν μορφές καταναλωτικής πίστης και να υπάγονται στους σχετικούς κανόνες.
Για τις συμβάσεις που καλύπτονται από τη νομοθεσία, ο φορέας που χρηματοδοτεί την αγορά έχει συγκεκριμένες υποχρεώσεις. Πρέπει να παρουσιάζει με σαφήνεια το συνολικό κόστος της χρηματοδότησης και να ενημερώνει τον καταναλωτή για όλους τους όρους της σύμβασης. Παράλληλα, οφείλει να αξιολογεί αν ο πελάτης έχει τη δυνατότητα να ανταποκριθεί στις προβλεπόμενες πληρωμές.
Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία κατά την περίοδο της Black Friday, όταν οι προσφορές αυξάνονται και οι αγορές με δόσεις προβάλλονται έντονα ως τρόπος περιορισμού της άμεσης επιβάρυνσης του οικογενειακού προϋπολογισμού.
Οι διαφημίσεις πιστωτικών προϊόντων που απαγορεύονται
Το νέο πλαίσιο θέτει περιορισμούς και στο περιεχόμενο των διαφημίσεων. Απαγορεύεται η προβολή πιστωτικών προϊόντων με τρόπο που παρουσιάζει τη χαμηλότερη τιμή ενός προϊόντος ως εξαρτώμενη από τη λήψη χρηματοδότησης.
Δεν επιτρέπονται επίσης μηνύματα που παρακινούν τον καταναλωτή να δανειστεί με την υπόσχεση ότι θα βελτιώσει την οικονομική του κατάσταση. Αντίστοιχα, δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται διαφημίσεις που παρουσιάζουν την πίστωση ως αύξηση των διαθέσιμων χρημάτων, ως υποκατάστατο της αποταμίευσης ή ως μέσο βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου.
Απαγορεύονται ακόμη ισχυρισμοί που υποβαθμίζουν τη σημασία των υφιστάμενων δανείων ή των καταχωρίσεων σε βάσεις δεδομένων. Δεν επιτρέπεται, δηλαδή, να δημιουργείται η εντύπωση ότι οι υπάρχουσες οικονομικές υποχρεώσεις επηρεάζουν ελάχιστα ή καθόλου την αξιολόγηση για τη χορήγηση νέας χρηματοδότησης.
Υποχρεωτική προειδοποίηση και αναλυτικά στοιχεία κόστους
Οι διαφημίσεις για συμβάσεις πίστωσης πρέπει να περιλαμβάνουν σαφή και ευδιάκριτη προειδοποίηση με τη διατύπωση:
«Προσοχή! Ο δανεισμός χρημάτων κοστίζει χρήματα».
Όταν μια διαφήμιση αναφέρει επιτόκιο ή αριθμητικά στοιχεία για το κόστος της χρηματοδότησης, πρέπει να παρουσιάζει όλες τις βασικές πληροφορίες μέσω αντιπροσωπευτικού παραδείγματος. Σε αυτές περιλαμβάνονται το επιτόκιο, οι τυχόν επιβαρύνσεις, το ποσό της χρηματοδότησης και το συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο.
Το συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο αποτυπώνει το πραγματικό κόστος της πίστωσης σε ετήσια βάση και επιτρέπει στον καταναλωτή να συγκρίνει διαφορετικές προτάσεις. Όταν η χρηματοδότηση αφορά συγκεκριμένο προϊόν, πρέπει να αναφέρονται επίσης η τιμή τοις μετρητοίς, το ύψος της προκαταβολής, το συνολικό ποσό αποπληρωμής και ο αριθμός ή το ύψος των δόσεων, όπου αυτό απαιτείται.
Έλεγχος της οικονομικής δυνατότητας πριν από τη χρηματοδότηση
Πριν από τη σύναψη της σύμβασης, ο πιστωτικός φορέας υποχρεούται να εξετάζει αν ο πελάτης μπορεί να αποπληρώσει τη χρηματοδότηση. Η αξιολόγηση βασίζεται σε στοιχεία που αφορούν το εισόδημα, τις δαπάνες και τις υπόλοιπες οικονομικές υποχρεώσεις του καταναλωτή.
Η έκταση του ελέγχου εξαρτάται από το ύψος και τη διάρκεια της χρηματοδότησης. Η πίστωση μπορεί να χορηγηθεί όταν από τα διαθέσιμα στοιχεία προκύπτει ότι είναι πιθανό να εξυπηρετηθεί κανονικά, σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης.
Σε περίπτωση που η αξιολόγηση πραγματοποιείται με αυτοματοποιημένη επεξεργασία δεδομένων, ο καταναλωτής έχει δικαίωμα να ζητήσει εξήγηση για την απόφαση, καθώς και επανεξέταση από άνθρωπο. Η πρόβλεψη αυτή ενισχύει τη διαφάνεια στις διαδικασίες έγκρισης ή απόρριψης χρηματοδότησης.
Οι εξαιρέσεις για τις άτοκες πληρωμές
Ειδική μεταχείριση προβλέπεται για σύντομες διευκολύνσεις που παρέχονται απευθείας από τον ίδιο τον έμπορο. Από το συγκεκριμένο πλαίσιο μπορούν να εξαιρούνται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, συμφωνίες στις οποίες η πίστωση παρέχεται από το κατάστημα, είναι άτοκη και δεν συνοδεύεται από άλλες επιβαρύνσεις.
Μοναδική εξαίρεση αποτελεί ο νόμιμος τόκος σε περίπτωση καθυστέρησης. Παράλληλα, η εξόφληση πρέπει να ολοκληρώνεται μέσα σε 50 ημερολογιακές ημέρες από την παράδοση του προϊόντος.
Για τα ηλεκτρονικά καταστήματα που υπερβαίνουν τα όρια των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, το αντίστοιχο χρονικό διάστημα περιορίζεται στις 14 ημερολογιακές ημέρες. Επιπλέον, η χρηματοδότηση πρέπει να παραμένει στον ίδιο τον προμηθευτή. Δεν πρέπει, δηλαδή, να παρέχεται από τρίτο φορέα ούτε να μεταβιβάζεται η σχετική απαίτηση σε άλλη εταιρεία.
Τι ισχύει για τις υφιστάμενες συμβάσεις
Σημαντικός είναι και ο χρόνος κατά τον οποίο συνάφθηκε η σύμβαση. Οι πιστώσεις που βρίσκονται ήδη σε ισχύ στις 20 Νοεμβρίου συνεχίζουν, κατά κανόνα, να διέπονται από το προηγούμενο καθεστώς μέχρι τη λήξη ή τη λύση τους.
Για ορισμένες προβλέψεις που αφορούν συμβάσεις αόριστης διάρκειας ισχύουν ειδικές μεταβατικές ρυθμίσεις. Οι καταναλωτές που έχουν ήδη ενεργή χρηματοδότηση θα πρέπει να ελέγξουν τους όρους της σύμβασής τους και να ενημερωθούν για το αν εφαρμόζονται οι νέες διατάξεις.
Με το νέο πλαίσιο, οι αγορές με δόσεις κατά την περίοδο της Black Friday γίνονται πιο διαφανείς, αλλά απαιτούν μεγαλύτερη προσοχή. Πριν από κάθε επιλογή χρηματοδότησης, είναι σημαντικό να εξετάζονται όχι μόνο το ύψος της μηνιαίας δόσης, αλλά και το συνολικό ποσό που θα καταβληθεί, οι επιβαρύνσεις και οι συνέπειες μιας πιθανής καθυστέρησης.










