Πέντε βασικά σημεία πρέπει να ελέγχουν κάθε μήνα οι συνταξιούχοι, ώστε να διαπιστώνουν αν το ποσό που καταβάλλεται στον τραπεζικό τους λογαριασμό αντιστοιχεί πραγματικά σε εκείνο που δικαιούνται. Η απλή σύγκριση της κατάθεσης με το ποσό του προηγούμενου μήνα δεν είναι πάντα αρκετή, καθώς οι αυξήσεις, η προσωπική διαφορά, οι φορολογικές κρατήσεις, η εισφορά υγειονομικής περίθαλψης και η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το τελικό πληρωτέο ποσό.
Το βασικό εργαλείο για τον έλεγχο είναι το μηνιαίο ενημερωτικό σημείωμα σύνταξης. Οι δικαιούχοι μπορούν να το αναζητούν στις ηλεκτρονικές υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ και να εξετάζουν αναλυτικά το μεικτό ποσό, τις κρατήσεις, τυχόν αναδρομικά, αλλά και τις έκτακτες παρακρατήσεις ή πιστώσεις. Η συστηματική παρακολούθηση βοηθά στον έγκαιρο εντοπισμό λαθών ή διαφορών.
Συντάξεις: Οι πέντε βασικοί έλεγχοι κάθε μήνα
1. Το μεικτό ποσό της κύριας σύνταξης
Ο πρώτος έλεγχος αφορά το μεικτό ποσό της κύριας σύνταξης, δηλαδή το ποσό πριν αφαιρεθούν οι φόροι και οι υπόλοιπες κρατήσεις. Σε περίπτωση που έχει χορηγηθεί αύξηση, ο συνταξιούχος πρέπει να συγκρίνει το νέο μεικτό ποσό με εκείνο του προηγούμενου μήνα ή του προηγούμενου έτους.
Η σύγκριση αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη, επειδή δείχνει αν η αύξηση εφαρμόστηκε σωστά. Παράλληλα, χρειάζεται προσοχή όταν ο δικαιούχος λαμβάνει περισσότερες από μία συντάξεις. Κάθε παροχή μπορεί να εμφανίζεται ξεχωριστά στο ενημερωτικό σημείωμα, ενώ οι κρατήσεις ενδέχεται να υπολογίζονται με διαφορετικό τρόπο. Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό να εξετάζονται όλες οι γραμμές του σημειώματος και όχι μόνο το συνολικό ποσό της τραπεζικής κατάθεσης.
2. Η προσωπική διαφορά
Η προσωπική διαφορά αφορά κυρίως συνταξιούχους που αποχώρησαν πριν από την εφαρμογή του νέου τρόπου υπολογισμού των συντάξεων, ο οποίος θεσπίστηκε με τον «νόμο Κατρούγκαλου». Το ποσό προέκυψε από τον επανυπολογισμό των παλαιών συντάξεων και μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται οι αυξήσεις.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η προσωπική διαφορά περιορίζει ή απορροφά μέρος της αύξησης, με αποτέλεσμα η τελική μεταβολή στο καταβαλλόμενο ποσό να είναι μικρότερη από την ονομαστική αύξηση που ανακοινώνεται. Οι δικαιούχοι πρέπει να παρακολουθούν την εξέλιξη της προσωπικής διαφοράς στα ενημερωτικά σημειώματα και να ενημερώνονται για τις ειδικές ρυθμίσεις που ισχύουν κάθε χρονιά.
3. Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων
Οι δικαιούχοι υψηλότερων κύριων συντάξεων πρέπει να ελέγχουν αν παρακρατείται Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, γνωστή ως ΕΑΣ. Η εισφορά κατευθύνεται στον ειδικό λογαριασμό του Ασφαλιστικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης Γενεών, δηλαδή στον ΑΚΑΓΕ.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα όρια των κλιμακίων και οι αναπροσαρμογές τους. Μια σχετικά μικρή αύξηση στο μεικτό ποσό μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετική κράτηση, εφόσον η σύνταξη περάσει σε επόμενο κλιμάκιο. Έτσι, ο συνταξιούχος μπορεί να δει μεταβολή στην ΕΑΣ ακόμη και όταν η ονομαστική αύξηση της σύνταξης είναι περιορισμένη. Ο έλεγχος της συγκεκριμένης κράτησης πρέπει να γίνεται κάθε φορά που αλλάζει το μεικτό ποσό.
4. Η παρακράτηση φόρου και η εισφορά υγειονομικής περίθαλψης
Η διαφορά ανάμεσα στο μεικτό και το καθαρό ποσό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις προβλεπόμενες κρατήσεις. Η εισφορά για την υγειονομική περίθαλψη και ο παρακρατούμενος φόρος εισοδήματος μειώνουν το ποσό που τελικά πιστώνεται στον τραπεζικό λογαριασμό.
Μάλιστα, μια αύξηση στο μεικτό ποσό μπορεί να συνοδεύεται από μεγαλύτερη φορολογική παρακράτηση. Ως αποτέλεσμα, το καθαρό όφελος μπορεί να είναι μικρότερο από την ονομαστική αύξηση. Για να υπολογιστεί η πραγματική μεταβολή, ο συνταξιούχος πρέπει να συγκρίνει όχι μόνο το μεικτό ποσό, αλλά και κάθε επιμέρους κράτηση με τον προηγούμενο μήνα.
5. Αναδρομικά, συμψηφισμοί και διορθώσεις
Ο πέμπτος έλεγχος αφορά τις έκτακτες πιστώσεις και παρακρατήσεις. Αναδρομικά ποσά, διορθώσεις προηγούμενων πληρωμών, συμψηφισμοί ή παρακρατήσεις για οφειλές μπορούν να μεταβάλουν αισθητά το πληρωτέο ποσό ενός συγκεκριμένου μήνα.
Εάν εμφανιστεί ασυνήθιστη διαφορά στην κατάθεση, ο δικαιούχος πρέπει να αναζητήσει την αιτία στο ενημερωτικό σημείωμα. Εκεί συνήθως αναγράφεται αν πρόκειται για αναδρομικά, έκτακτη πληρωμή ή συμψηφισμό. Αν η εξήγηση δεν είναι σαφής, μπορεί να υποβάλει σχετικό ερώτημα στον e-ΕΦΚΑ ή να ζητήσει τη συνδρομή ειδικού.
Γιατί δεν αρκεί το ποσό της τραπεζικής κατάθεσης
Η νομοθετημένη ονομαστική αύξηση μιας σύνταξης δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την αύξηση του καθαρού ποσού που καταβάλλεται. Η προσωπική διαφορά, η ΕΑΣ, ο φόρος, η υγειονομική εισφορά και οι έκτακτες κρατήσεις μπορούν να περιορίσουν ή να μεταβάλουν το τελικό αποτέλεσμα.
Επομένως, οι συνταξιούχοι δεν πρέπει να βασίζονται μόνο στην κίνηση του τραπεζικού λογαριασμού. Ο σωστός έλεγχος προκύπτει από τη σύγκριση των ενημερωτικών σημειωμάτων και την εξέταση όλων των επιμέρους ποσών. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να διαπιστώνουν έγκαιρα αν η σύνταξή τους υπολογίστηκε σωστά και να διεκδικούν διόρθωση όταν υπάρχει ανεξήγητη διαφορά.
