Παρατείνεται για έναν ακόμη χρόνο ο υπολογισμός των αυξήσεων στις ασφαλιστικές εισφορές των ελεύθερων επαγγελματιών, των λοιπών αυτοαπασχολουμένων και των αγροτών με βάση τον πληθωρισμό, αντί της μεταβολής των μισθών. Έτσι, και το 2027 οι ασφαλιστικές εισφορές αναμένεται να αυξηθούν με ηπιότερο ρυθμό, καθώς η μεταβολή του πληθωρισμού εκτιμάται ότι θα παραμείνει χαμηλότερη από την αντίστοιχη μεταβολή των μισθών.
Η εφαρμογή του μηχανισμού που συνδέει την αναπροσαρμογή των εισφορών με τις μισθολογικές μεταβολές μετατίθεται για την 1η Ιανουαρίου 2028. Η αλλαγή περιλαμβάνεται στο νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας, το οποίο περιλαμβάνει ακόμη ρυθμίσεις για την υγειονομική κάλυψη των νέων, τις παροχές μητρότητας, τις ασφαλιστικές οφειλές, τον e-ΕΦΚΑ και τη διαχείριση των κεφαλαίων του ΤΕΚΑ.
Ασφαλιστικές εισφορές: Ο πληθωρισμός παραμένει το κριτήριο και το 2027
Η σημαντικότερη παρέμβαση για τους ελεύθερους επαγγελματίες, τους αυτοαπασχολουμένους και τους αγρότες περιλαμβάνεται στο άρθρο 33 του νομοσχεδίου. Με τη διάταξη αυτή παρατείνεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027 η χρήση της ετήσιας μεταβολής του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή για την αναπροσαρμογή των ασφαλιστικών ποσών.
Παράλληλα, μετατίθεται για την 1η Ιανουαρίου 2028 η έναρξη εφαρμογής του μηχανισμού που συνδέει τις αναπροσαρμογές με τη μεταβολή των μισθών. Η απόφαση αυτή καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα υπολογιστούν το 2027 οι αυξήσεις στις ασφαλιστικές κατηγορίες και σε άλλα ποσά που χρησιμοποιεί το ασφαλιστικό σύστημα.
Η ρύθμιση δεν σημαίνει ότι οι εισφορές «παγώνουν». Οι ασφαλιστικές εισφορές εξακολουθούν να μπορούν να αυξάνονται, αλλά η αύξηση θα υπολογιστεί με βάση τον πληθωρισμό. Αυτό που αναβάλλεται είναι η μετάβαση σε έναν διαφορετικό δείκτη, ο οποίος συνδέεται με την πορεία των μισθών.
Τι σημαίνει η ρύθμιση για τους αυτοαπασχολουμένους
Οι μη μισθωτοί ασφαλισμένοι καταβάλλουν εισφορές ανάλογα με την ασφαλιστική κατηγορία στην οποία έχουν επιλέξει ή υπάγονται. Τα ποσά των κατηγοριών αυτών αναπροσαρμόζονται κάθε χρόνο. Με τη νέα διάταξη, η αναπροσαρμογή για το 2027 θα συνεχίσει να βασίζεται στην ετήσια μεταβολή του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή.
Η επιλογή αυτή θεωρείται ευνοϊκότερη για τους υπόχρεους ασφαλισμένους, όταν ο πληθωρισμός κινείται χαμηλότερα από τους μισθούς. Για παράδειγμα, εάν ο πληθωρισμός διαμορφωθεί στο 3%, ενώ οι μέσοι μισθοί αυξηθούν κατά 4%, η αναπροσαρμογή με βάση τον πληθωρισμό θα οδηγήσει, υπό τις ίδιες προϋποθέσεις, σε μικρότερη αύξηση των ασφαλιστικών ποσών.
Ποια ασφαλιστικά ποσά επηρεάζονται
Η παράταση του σημερινού μηχανισμού δεν αφορά μόνο την κύρια ασφάλιση των ελεύθερων επαγγελματιών. Περιλαμβάνει επίσης τις αναπροσαρμογές που προβλέπονται για:
– τις ασφαλιστικές κατηγορίες των αγροτών που υπάγονται στο καθεστώς του πρώην ΟΓΑ,
– τις εισφορές υγειονομικής περίθαλψης,
– τις εισφορές επικουρικής ασφάλισης,
– τις ασφαλιστικές κατηγορίες για εφάπαξ παροχή,
– το ανώτατο όριο ασφαλιστέων αποδοχών για μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα και υπαλλήλους του Δημοσίου,
– τις συντάξιμες αποδοχές που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των συντάξεων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η τελευταία κατηγορία. Η ρύθμιση δεν καθορίζει μόνο το ύψος των ποσών που θα καταβάλλουν οι ασφαλισμένοι, αλλά παρατείνει και τον τρόπο αναπροσαρμογής παλαιότερων αποδοχών που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό της ανταποδοτικής σύνταξης.
Η συγκεκριμένη διαδικασία δεν πρέπει να συγχέεται με τον μηχανισμό ετήσιων αυξήσεων των ήδη καταβαλλόμενων συντάξεων. Πρόκειται για διαφορετικές διαδικασίες, οι οποίες βασίζονται σε διαφορετικούς κανόνες και έχουν διαφορετικό σκοπό.
Γιατί είναι σημαντική η μετάθεση του μισθολογικού δείκτη
Η διατήρηση του πληθωρισμού ως βασικού δείκτη αναπροσαρμογής μπορεί να περιορίσει το κόστος για τους αυτοαπασχολουμένους και τους αγρότες. Ο πληθωρισμός και οι μισθοί δεν αυξάνονται υποχρεωτικά με τον ίδιο ρυθμό. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι μισθολογικές αυξήσεις είναι υψηλότερες από τη μεταβολή του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή.
Επομένως, η μετάθεση της εφαρμογής του μισθολογικού δείκτη για το 2028 μπορεί να λειτουργήσει ως ανάχωμα απέναντι σε μεγαλύτερες αυξήσεις των ασφαλιστικών εισφορών το 2027. Το τελικό ποσοστό, πάντως, θα εξαρτηθεί από τα επίσημα στοιχεία για την πορεία του πληθωρισμού και από τις σχετικές αποφάσεις εφαρμογής.
Υγειονομική κάλυψη παιδιών: Περιορισμός των ασφαλιστικών κενών
Το άρθρο 31 του νομοσχεδίου αντιμετωπίζει ζητήματα που αφορούν την ασφαλιστική ικανότητα των παιδιών ως έμμεσων μελών της οικογένειας. Οι αλλαγές αφορούν κυρίως τις μεταβατικές περιόδους κατά τις οποίες ένα παιδί ενηλικιώνεται, ξεκινά να εργάζεται ή σταματά μια προσωρινή απασχόληση.
Παράταση της κάλυψης μετά την ενηλικίωση
Η ασφαλιστική ικανότητα των τέκνων ως έμμεσων μελών διατηρείται έως την τελευταία ημέρα του Φεβρουαρίου του ημερολογιακού έτους που ακολουθεί το έτος κατά το οποίο συμπλήρωσαν τα 18.
Για παράδειγμα, παιδί που συμπληρώνει τα 18 τον Μάιο του 2026 θα διατηρεί την κάλυψή του ως έμμεσο μέλος έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027. Το ίδιο χρονικό όριο ισχύει και για παιδί που ενηλικιώνεται τον Δεκέμβριο του 2026.
Η ρύθμιση αποσκοπεί στην αποφυγή απότομης διακοπής της υγειονομικής κάλυψης λόγω ενηλικίωσης. Δεν καταργεί, παράλληλα, τις υφιστάμενες δυνατότητες κάλυψης για άγαμα παιδιά που είναι άνεργα ή σπουδάζουν, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία.
Επανένταξη στην ασφάλιση των γονέων
Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα επανένταξης στην ασφάλιση των γονέων για νέους που είχαν αποκτήσει δικό τους δικαίωμα παροχών ασθένειας λόγω εργασίας, αλλά το δικαίωμα αυτό έληξε.
Η επανένταξη μπορεί να πραγματοποιηθεί εφόσον είναι άγαμοι και δεν διαθέτουν ενεργό προσωπικό δικαίωμα παροχών ασθένειας. Η πρόβλεψη έχει ιδιαίτερη σημασία για νέους με εποχική, προσωρινή ή διακεκομμένη απασχόληση, οι οποίοι μπορεί να χάνουν την ασφαλιστική τους ικανότητα μετά τη λήξη μιας εργασιακής περιόδου.
Κάλυψη κατά την πρώτη εργασία έως τα 25
Νέα πρόβλεψη αφορά παιδιά που εργάζονται μετά την ενηλικίωση και πριν συμπληρώσουν το 25ο έτος. Μπορούν να συνεχίσουν να ασφαλίζονται ως μέλη της οικογένειας των γονέων τους έως ότου συγκεντρώσουν τις απαιτούμενες ημέρες εργασίας για να αποκτήσουν δική τους ασφαλιστική ικανότητα.
Με αυτόν τον τρόπο καλύπτεται το μεταβατικό διάστημα ανάμεσα στην έναρξη της εργασίας και στη θεμελίωση προσωπικού δικαιώματος υγειονομικής περίθαλψης. Στόχος και των τριών παρεμβάσεων είναι να περιοριστούν τα κενά κάλυψης κατά τη μετάβαση από την οικογενειακή στην προσωπική ασφάλιση.
Επέκταση της συμπληρωματικής παροχής μητρότητας στον ΕΔΟΕΑΠ
Το άρθρο 32 επεκτείνει στις εργαζόμενες που ασφαλίζονται στον ΕΔΟΕΑΠ τη συμπληρωματική παροχή κυοφορίας και λοχείας που καταβάλλει η ΔΥΠΑ, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η ρύθμιση αφορά γυναίκες που εργάζονται με σχέση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου και δικαιούνται από τον ΕΔΟΕΑΠ παροχές μητρότητας για την περίοδο της κυοφορίας και της λοχείας. Δεν δημιουργείται νέο, αυτοτελές επίδομα με ενιαίο ποσό για όλες τις δικαιούχους. Πρόκειται για επέκταση του υφιστάμενου συστήματος συμπληρωματικής προστασίας.
Ασφαλιστικές οφειλές: Τι ισχύει για τους πληγέντες από την κακοκαιρία Daniel
Το άρθρο 35 αποσαφηνίζει τους όρους απώλειας της ειδικής ρύθμισης ασφαλιστικών οφειλών για όσους επλήγησαν από την κακοκαιρία Daniel.
Η ρύθμιση χάνεται εάν ο οφειλέτης δεν καταβάλει δύο συνεχόμενες μηνιαίες δόσεις. Προβλέπεται επίσης απώλεια σε περίπτωση καθυστέρησης μεγαλύτερης των δύο μηνών στην πληρωμή των δύο τελευταίων δόσεων.
Η συγκεκριμένη διάταξη αφορά αποκλειστικά την ειδική ρύθμιση για τους πληγέντες και δεν μεταβάλλει το σύνολο των κανόνων που ισχύουν για τις υπόλοιπες ρυθμίσεις ασφαλιστικών οφειλών.
Συνολικά, οι αλλαγές διαμορφώνουν ένα πλαίσιο με ηπιότερες αναπροσαρμογές στις ασφαλιστικές εισφορές το 2027, παράταση της υγειονομικής κάλυψης για νέους και διεύρυνση της προστασίας μητρότητας. Για τους αυτοαπασχολουμένους, το βασικό σημείο είναι ότι ο πληθωρισμός παραμένει ο δείκτης υπολογισμού των εισφορών έως το τέλος του 2027, ενώ η μετάβαση στον μισθολογικό δείκτη μετατίθεται για την 1η Ιανουαρίου 2028.
