Από τις πίτσες και τους φούρνους των Pizza Fan και «Χωριάτικο» έως τα κινητά τηλέφωνα, τα ηλεκτρονικά προϊόντα και τα κοντέινερ στο λιμάνι του Πειραιά, δέκα μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής αποκαλύπτουν το μέγεθος των απωλειών για το Δημόσιο. Οι εκτιμώμενες ζημίες ανέρχονται σε δεκάδες ή και εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι έρευνες εκτείνονται πέρα από τα ελληνικά σύνορα.
Κοινός παρονομαστής σε πολλές υποθέσεις φοροδιαφυγής είναι η απάτη στον ΦΠΑ. Εταιρείες-φαντάσματα, εικονικά τιμολόγια, πωλήσεις που εμφανίζονταν ως εξαγωγές και εισπράξεις που δεν καταγράφονταν στα φορολογικά βιβλία συνθέτουν ένα σύνθετο δίκτυο πρακτικών. Οι φάκελοι της ΑΑΔΕ, της Ελληνικής Αστυνομίας, του ΣΔΟΕ και της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας περιγράφουν διαφορετικούς μηχανισμούς, οι οποίοι είχαν ως αποτέλεσμα να χάνονται σημαντικά ποσά από τα δημόσια ταμεία.
Οι μεγαλύτερες υποθέσεις φοροδιαφυγής στην Ελλάδα
1. Η επιχείρηση Calypso και η «πύλη» του Πειραιά
Η εκτιμώμενη ζημία από το διεθνές δίκτυο που ερευνά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στο πλαίσιο της επιχείρησης Calypso φτάνει τα 700 εκατ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, περίπου 250 εκατ. ευρώ αφορούν δασμούς και 450 εκατ. ευρώ ΦΠΑ στις χώρες που επηρεάστηκαν.
Βασική πύλη εισόδου των κινεζικών προϊόντων φέρεται να ήταν το λιμάνι του Πειραιά. Στο μικροσκόπιο βρέθηκαν ρούχα, παπούτσια, ηλεκτρικά ποδήλατα και άλλα εμπορεύματα. Οι ερευνητές εξετάζουν υποτιμολογήσεις και εσφαλμένη ταξινόμηση προϊόντων, πρακτικές που μπορούσαν να περιορίσουν τεχνητά τις τελωνειακές και φορολογικές επιβαρύνσεις. Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025 είχαν κατασχεθεί 2.435 εμπορευματοκιβώτια, συνολικής εκτιμώμενης εμπορικής αξίας 250 εκατ. ευρώ.
2. Τα κινητά τηλέφωνα που «έφευγαν» μόνο στα χαρτιά
Σε υπόθεση που αφορούσε τις χρήσεις 2017–2018, η ΑΑΔΕ εντόπισε κινητά τηλέφωνα τα οποία εμφανίζονταν λογιστικά ως πωλήσεις σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ στην πραγματικότητα κατέληγαν στην ελληνική αγορά.
Τα προϊόντα διακινούνταν χωρίς τα προβλεπόμενα παραστατικά. Για τρεις επιχειρήσεις καταλογίστηκαν φόροι και πρόστιμα συνολικού ύψους 130,52 εκατ. ευρώ. Στις δύο μεγαλύτερες περιπτώσεις, οι καταλογισμοί ανήλθαν σε 54,2 εκατ. και 76 εκατ. ευρώ, ενώ σε τρίτη επιχείρηση έφτασαν τις 320.000 ευρώ.
3. Το δίκτυο των 125 εταιρειών
Πόρισμα της Αρχής για το Ξέπλυμα περιέγραψε ένα δίκτυο 125 εταιρειών και 142 προσώπων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, οι συναλλαγές ανέρχονταν συνολικά σε 514,71 εκατ. ευρώ, ενώ ο ΦΠΑ που φέρεται να χάθηκε για το Δημόσιο υπολογίστηκε σε 123,53 εκατ. ευρώ.
Η έρευνα αφορούσε επιχειρήσεις στους κλάδους των κατασκευών, της εστίασης και των μεταφορών, καθώς και λογιστές. Η πολυπλοκότητα του εταιρικού δικτύου αποτέλεσε βασικό στοιχείο της υπόθεσης, ενώ παράλληλα εκδόθηκαν διατάξεις για τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων.
4. Οι ηλεκτρικές συσκευές και τα εικονικά τιμολόγια
Το 2013, το ΣΔΟΕ ερευνούσε υπόθεση εμπορίας ηλεκτρικών συσκευών, στην οποία η αξία των εικονικών τιμολογίων εκτιμήθηκε σε περίπου 300 εκατ. ευρώ. Η πιθανή απώλεια ΦΠΑ υπολογίστηκε σε περίπου 70 εκατ. ευρώ.
Οι ελεγκτές εξέτασαν αλυσίδες συναλλαγών μεταξύ επιχειρήσεων, αναζητώντας τη διαδρομή των παραστατικών και τον φόρο που έπρεπε να αποδοθεί. Δημοσιεύματα της εποχής ανέφεραν ότι ορισμένες επιχειρήσεις είχαν ήδη καταβάλει μέρος του ΦΠΑ και των προστίμων.
5. Οι φούρνοι και οι εταιρείες που άφηναν πίσω χρέη
Στην υπόθεση του «Χωριάτικου», η απώλεια ΦΠΑ εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 55 εκατ. ευρώ. Αν συνυπολογιστούν περίπου 45 εκατ. ευρώ σε ασφαλιστικές εισφορές, το συνολικό κόστος υπερβαίνει τα 100 εκατ. ευρώ.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η διαδοχή εταιρειών και η χρήση παρένθετων διαχειριστών. Οι αρχές εξετάζουν αν η λειτουργία των καταστημάτων μεταφερόταν σε νέα εταιρικά σχήματα, ενώ οι φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις συσσωρεύονταν στις προηγούμενες εταιρείες.
6. Τα ηλεκτρονικά σε Αττική και Καστοριά
Σε έρευνα που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία τον Ιούλιο του 2026, η εκτιμώμενη ζημία από απάτη στον ΦΠΑ για εμπορία ηλεκτρονικών ανέρχεται σε τουλάχιστον 46,9 εκατ. ευρώ. Οι πράξεις αφορούν την περίοδο 2021–2025, ενώ εξετάζεται και πρόσθετη πιθανή απώλεια 24,2 εκατ. ευρώ.
Οι έρευνες σε Αττική και Καστοριά συνοδεύτηκαν από κατασχέσεις και δεσμεύσεις ακινήτων, τραπεζικών λογαριασμών και ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων.
7. Η ελληνική διαδρομή της Admiral
Η ελληνική έρευνα Admiral 3.0, που ανακοινώθηκε τον Δεκέμβριο του 2024, αφορά εκτιμώμενη ζημία τουλάχιστον 38 εκατ. ευρώ για τον ελληνικό και τον ενωσιακό προϋπολογισμό. Οι εμπορικές συναλλαγές που εξετάζονται ανέρχονται περίπου σε 305 εκατ. ευρώ.
Ο φάκελος καλύπτει την περίοδο 2017–2024 και αφορά απάτη στον ΦΠΑ μέσω δικτύου εταιρειών. Η ελληνική υπόθεση εντάσσεται στη μεγαλύτερη διεθνή έρευνα Admiral.
8. Τα κινητά και οι ενισχύσεις της πανδημίας
Σε άλλη υπόθεση εμπορίας κινητών, η οποία ανακοινώθηκε τον Δεκέμβριο του 2023, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία υπολόγισε την απάτη στον ΦΠΑ σε 36,4 εκατ. ευρώ. Περίπου 29 εκατ. ευρώ αφορούν φόρο που δεν καταβλήθηκε, ενώ 7,4 εκατ. ευρώ σχετίζονται με αδικαιολόγητες επιστροφές.
Παράλληλα, διερευνήθηκε απάτη κρατικών ενισχύσεων ύψους περίπου 9,7 εκατ. ευρώ. Στο σκέλος αυτό εμφανίζονταν 57 εταιρείες, οι οποίες είχαν δημιουργηθεί κατά την περίοδο 2020–2021, μέσα στην πανδημία.
9. Οι πίτσες και τα «κεράσματα»
Στην υπόθεση της Pizza Fan, η ΕΛ.ΑΣ. υπολογίζει τη φορολογική ζημία σε περισσότερα από 35 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, πληρωμένες παραγγελίες εμφανίζονταν στο πληροφοριακό σύστημα ως «κεράσματα» μέσω ειδικού λογισμικού. Με αυτόν τον τρόπο, φέρεται να αποκρύπτονταν έσοδα και να μην εκδίδονταν οι αντίστοιχες αποδείξεις.
Η αποκρυβείσα φορολογητέα ύλη εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 150 εκατ. ευρώ. Η εταιρεία, από την πλευρά της, έκανε λόγο για πιθανή σύγχυση με δωρεάν προωθητικές ενέργειες και δήλωσε ότι συνεργάζεται με τις αρχές.
10. Τα ακουστικά και το δίκτυο Ελλάδας–Γερμανίας
Τέλος, σε διασυνοριακή υπόθεση εμπορίας ακουστικών και άλλων ηλεκτρονικών προϊόντων, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία υπολόγισε την απάτη στον ΦΠΑ σε 30,7 εκατ. ευρώ. Η έρευνα αφορούσε πράξεις της περιόδου 2021–2022.
Η επιχείρηση σε Ελλάδα και Γερμανία περιλάμβανε έρευνες σε 42 χώρους και κατασχέσεις χρημάτων, οχημάτων και εμπορευμάτων. Οι αρχές προσπάθησαν να εντοπίσουν τα πρόσωπα και τις εταιρείες που βρίσκονταν πίσω από τις αλυσίδες συναλλαγών.
Τι αποκαλύπτουν οι υποθέσεις φοροδιαφυγής
Οι δέκα υποθέσεις δείχνουν ότι η σύγχρονη φοροδιαφυγή δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες παραβάσεις. Συχνά βασίζεται σε οργανωμένα δίκτυα, διαδοχικές εταιρείες, πλαστά ή εικονικά παραστατικά και σύνθετες διασυνοριακές συναλλαγές. Ο ΦΠΑ παραμένει ο βασικός στόχος, είτε μέσω αδήλωτων πωλήσεων είτε μέσω εικονικών εξαγωγών, παράνομων επιστροφών και τεχνητών ενδοκοινοτικών συναλλαγών.
Το μέγεθος των ποσών αναδεικνύει τις «τρύπες» που δημιουργούνται στα δημόσια έσοδα, αλλά και την ανάγκη για ταχύτερους ελέγχους, διασταύρωση δεδομένων και στενότερη συνεργασία μεταξύ των εθνικών και ευρωπαϊκών αρχών. Οι έρευνες για τη φοροδιαφυγή συνεχίζονται, ενώ οι τελικές δικαστικές κρίσεις θα καθορίσουν την ευθύνη των εμπλεκόμενων προσώπων και επιχειρήσεων.
