Έναν σημαντικό τρόπο για να περιορίσουν τον φετινό φορολογικό τους λογαριασμό έχουν επαγγελματίες και ατομικές επιχειρήσεις που διαπιστώνουν ότι τα εισοδήματά τους έχουν μειωθεί αισθητά σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Σε αυτή την περίπτωση, η προκαταβολή φόρου που έχει ήδη βεβαιωθεί μπορεί να μειωθεί, εφόσον η πτώση του εισοδήματος ξεπερνά το 25%.
Η σχετική αίτηση πρέπει να υποβληθεί έως τις 30 Σεπτεμβρίου, καθώς μετά την παρέλευση της προθεσμίας περιορίζονται τα περιθώρια για την προσαρμογή των επόμενων δόσεων. Με απλά λόγια, ένας επαγγελματίας που πέρυσι είχε υψηλότερα κέρδη, αλλά φέτος βλέπει τον κύκλο εργασιών ή την καθαρή του εικόνα να υποχωρεί, δεν είναι υποχρεωμένος να συνεχίσει να καταβάλλει προκαταβολή φόρου σαν να μην έχει αλλάξει τίποτα.
Το μέτρο μπορεί να προσφέρει ουσιαστική οικονομική ανάσα, ιδιαίτερα σε όσους αντιμετωπίζουν μειωμένη ζήτηση, απώλεια πελατών, αυξημένα λειτουργικά έξοδα ή γενικότερη υποχώρηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2025 τα έσοδα του Δημοσίου από την προκαταβολή φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων ανήλθαν σε 699,62 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 30,35% σε σχέση με το 2024.
Ποιοι μπορούν να ζητήσουν μείωση στην προκαταβολή φόρου
Η δυνατότητα αφορά φυσικά πρόσωπα που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα, όταν εκτιμάται ότι το εισόδημά τους κατά το τρέχον φορολογικό έτος θα είναι μειωμένο κατά περισσότερο από 25% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Η προκαταβολή φόρου για τους ελεύθερους επαγγελματίες υπολογίζεται σε ποσοστό 55% του φόρου που προκύπτει από την επιχειρηματική δραστηριότητα. Επομένως, όσο υψηλότερος είναι ο φόρος εισοδήματος, τόσο μεγαλύτερο μπορεί να είναι και το ποσό της προκαταβολής που καλείται να καταβάλει ο φορολογούμενος.
Για παράδειγμα, αν από την επιχειρηματική δραστηριότητα προκύπτει φόρος εισοδήματος ύψους 10.000 ευρώ, η προκαταβολή φόρου ανέρχεται σε 5.500 ευρώ. Το ποσό αυτό προστίθεται στον συνολικό φορολογικό λογαριασμό και μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά τη ρευστότητα μιας μικρής επιχείρησης ή ενός αυτοαπασχολούμενου.
Το βασικό κριτήριο είναι η πραγματική οικονομική εικόνα της επιχείρησης. Εφόσον τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι τα έσοδα ή τα κέρδη έχουν μειωθεί σημαντικά, ο φορολογούμενος μπορεί να υποβάλει αίτημα ώστε η προκαταβολή να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα.
Πώς υπολογίζεται η μείωση
Η μείωση δεν αφορά το σύνολο των ποσών που έχουν ήδη καταστεί απαιτητά. Εφαρμόζεται στις δόσεις της προκαταβολής φόρου που δεν έχουν ακόμη λήξει κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.
Αν, για παράδειγμα, η ΑΑΔΕ αποδεχθεί ότι το εισόδημα του φορολογουμένου έχει μειωθεί κατά 40%, η προκαταβολή μπορεί να περιοριστεί αναλογικά. Η προσαρμογή, ωστόσο, αφορά μόνο τις επόμενες δόσεις που δεν έχουν γίνει ληξιπρόθεσμες. Τα ποσά που έχουν ήδη καταστεί απαιτητά δεν επιστρέφονται ούτε συμψηφίζονται αυτομάτως μέσω της συγκεκριμένης διαδικασίας.
Για τον λόγο αυτό, η έγκαιρη υποβολή της αίτησης είναι ιδιαίτερα σημαντική. Όσο νωρίτερα κινηθεί ο επαγγελματίας, τόσο περισσότερες δόσεις μπορεί να επηρεαστούν από τη μείωση, εφόσον το αίτημα γίνει δεκτό από τη φορολογική διοίκηση.
Το τεκμαρτό εισόδημα αυξάνει και την προκαταβολή φόρου
Η προκαταβολή φόρου αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά την εφαρμογή του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Η ΑΑΔΕ έχει διευκρινίσει ότι, όταν το φορολογητέο εισόδημα προσδιορίζεται με τεκμαρτό τρόπο, ο φόρος που αντιστοιχεί σε αυτό συνυπολογίζεται και στην προκαταβολή.
Αυτό σημαίνει ότι ο φορολογούμενος δεν επιβαρύνεται μόνο με τον φόρο που προκύπτει από το τεκμαρτό εισόδημα. Το συγκεκριμένο ποσό επηρεάζει παράλληλα και την προκαταβολή φόρου για την επόμενη χρονιά, αυξάνοντας το συνολικό ποσό που πρέπει να καταβληθεί.
Σε περιπτώσεις όπου τα πραγματικά κέρδη είναι χαμηλότερα από το τεκμαρτό εισόδημα, η οικονομική πίεση μπορεί να γίνει ακόμη εντονότερη. Για αυτό οι επαγγελματίες θα πρέπει να εξετάζουν προσεκτικά τα στοιχεία τους και να αξιολογούν αν πληρούν τις προϋποθέσεις για αίτημα μείωσης.
Η μείωση δεν γίνεται αυτόματα
Η υποβολή της αίτησης δεν σημαίνει ότι η μείωση ενεργοποιείται αυτομάτως. Η ΑΑΔΕ εξετάζει τα οικονομικά στοιχεία του φορολογουμένου και ελέγχει αν πράγματι προκύπτει η απαιτούμενη πτώση του εισοδήματος.
Η φορολογική διοίκηση έχει περιθώριο έως τρεις μήνες για να απαντήσει στο αίτημα. Εφόσον αυτό γίνει δεκτό, η προκαταβολή φόρου μειώνεται αντίστοιχα για τις δόσεις που δεν έχουν ακόμη καταστεί ληξιπρόθεσμες. Αν, αντίθετα, τα στοιχεία δεν τεκμηριώνουν την προβλεπόμενη μείωση, η αίτηση μπορεί να απορριφθεί.
Η 30ή Σεπτεμβρίου αποτελεί, επομένως, την κρίσιμη ημερομηνία για όσους καταβάλλουν προκαταβολή φόρου με βάση μια οικονομική εικόνα που έχει πλέον αλλάξει. Οι επαγγελματίες και οι ατομικές επιχειρήσεις που βλέπουν τα εισοδήματά τους να υποχωρούν πάνω από 25% θα πρέπει να εξετάσουν άμεσα αν μπορούν να υποβάλουν αίτημα, ώστε να περιορίσουν τις επόμενες φορολογικές επιβαρύνσεις και να προστατεύσουν τη ρευστότητά τους.
