Η ακρίβεια στα σούπερ μάρκετ παραμένει στο επίκεντρο της οικονομικής πολιτικής, καθώς η πίεση στις τιμές των βασικών προϊόντων εξακολουθεί να επηρεάζει σημαντικά τα νοικοκυριά. Για τον λόγο αυτό, η Πολιτεία αποφασίζει να διατηρήσει ενεργούς, για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, τους μηχανισμούς παρακολούθησης των ανατιμήσεων και των τιμών λιανικής.
Διάταξη που εντάχθηκε στο νέο νομοσχέδιο για τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις προβλέπει την παράταση έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027 δύο βασικών μέτρων για την αγορά των σούπερ μάρκετ. Πρόκειται για την υποχρέωση γνωστοποίησης των αυξήσεων στις τιμές αγοράς προϊόντων από τους προμηθευτές, αλλά και για την αποστολή ενδεικτικών τιμών λιανικής σε συγκεκριμένα φρούτα και λαχανικά.
Οι δύο ρυθμίσεις επρόκειτο να λήξουν στις 30 Σεπτεμβρίου 2026. Με τη νέα παράταση, το κράτος διατηρεί για ακόμη έναν χρόνο ένα σημαντικό εργαλείο πληροφόρησης και εποπτείας της αγοράς, προκειμένου να παρακολουθεί την πορεία των τιμών πριν αυτές φτάσουν στο ράφι και επιβαρύνουν τους καταναλωτές.
Ακρίβεια στα σούπερ μάρκετ: Τι αλλάζει στις ανατιμήσεις
Το πρώτο μέτρο αφορά την υποχρέωση των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ να ενημερώνουν το υπουργείο Ανάπτυξης για τις αυξήσεις στις τιμές προμήθειας προϊόντων. Η υποχρέωση ισχύει για επιχειρήσεις με ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των 90 εκατ. ευρώ και αφορά καταναλωτικά αγαθά που θεωρούνται απαραίτητα για την καθημερινή διαβίωση ή παρουσιάζουν υψηλή ζήτηση.
Μέσω της διαδικασίας αυτής, οι αρμόδιες υπηρεσίες μπορούν να γνωρίζουν πότε και σε ποιο ύψος αυξάνονται οι τιμές με τις οποίες οι προμηθευτές διαθέτουν τα προϊόντα στις μεγάλες αλυσίδες. Η ενημέρωση δεν σημαίνει αυτόματα ότι κάθε αύξηση οδηγεί σε παράβαση ή σε άμεση παρέμβαση, επιτρέπει όμως στην Πολιτεία να σχηματίζει σαφέστερη εικόνα για την εξέλιξη του κόστους στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση έχει ήδη παραταθεί αρκετές φορές. Τον Ιούλιο, η ημερομηνία λήξης μετακινήθηκε από τις 30 Ιουνίου στις 30 Σεπτεμβρίου 2026. Πριν ακόμη ολοκληρωθεί αυτή η περίοδος, το νέο νομοσχέδιο προβλέπει νέα παράταση κατά δώδεκα μήνες, έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027.
Στην πράξη, η κυβέρνηση επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτό το κανάλι ενημέρωσης για τις ανατιμήσεις που πραγματοποιούνται στο επίπεδο των προμηθευτών. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να συγκρίνει τις τιμές αγοράς με τις τελικές τιμές λιανικής και να εντοπίζει ενδεχόμενες σημαντικές αποκλίσεις ή πρακτικές που χρήζουν περαιτέρω ελέγχου.
Στο «μικροσκόπιο» φρούτα και λαχανικά
Παράταση έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027 προβλέπεται και για το μέτρο που αφορά την αποστολή ενδεικτικών τιμών λιανικής στα οπωροκηπευτικά. Και σε αυτή την περίπτωση, η υποχρέωση αφορά μεγάλες επιχειρήσεις του οργανωμένου λιανεμπορίου με ετήσιο τζίρο άνω των 90 εκατ. ευρώ.
Οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ καλούνται να αποστέλλουν σε τακτά χρονικά διαστήματα στο υπουργείο Ανάπτυξης στοιχεία για τις τιμές πώλησης συγκεκριμένων φρούτων και λαχανικών. Η παρακολούθηση αφορά προϊόντα που αποτελούν βασικό μέρος του καθημερινού διατροφικού καλαθιού, όπως οι ντομάτες, οι πατάτες, τα κρεμμύδια, οι πιπεριές, τα μήλα, οι μπανάνες, τα λεμόνια και τα πορτοκάλια.
Τα στοιχεία αυτά βοηθούν τις αρμόδιες αρχές να παρακολουθούν τις διακυμάνσεις στις τιμές προϊόντων που συχνά εμφανίζουν έντονες μεταβολές. Οι αλλαγές μπορεί να συνδέονται με την εποχικότητα, τις καιρικές συνθήκες, το κόστος παραγωγής, τις εισαγωγές ή τα μεταφορικά έξοδα. Ωστόσο, η συστηματική καταγραφή επιτρέπει καλύτερη αξιολόγηση της αγοράς και μεγαλύτερη διαφάνεια για τις τιμές που αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές.
Έως το τέλος του 2026 το «φρένο» στις προσφορές
Διαφορετικό είναι το χρονοδιάγραμμα για το τρίτο μέτρο, το οποίο συνδέεται άμεσα με τον τρόπο με τον οποίο εμφανίζονται οι προσφορές στα καταστήματα. Το νομοσχέδιο παρατείνει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 τη ρύθμιση για τον εξορθολογισμό και τη διαφάνεια των τιμών.
Με βάση τον συγκεκριμένο κανόνα, ένα προϊόν του οποίου η τιμή έχει αυξηθεί δεν μπορεί να εμφανιστεί αμέσως μετά ως προϊόν σε προσφορά. Για διάστημα τριών μηνών από την εφαρμογή της αυξημένης τιμής απαγορεύεται η πραγματοποίηση προωθητικής ενέργειας για το ίδιο προϊόν.
Η διάταξη έχει στόχο να αποτρέψει πρακτικές που μπορεί να δημιουργούν παραπλανητική εικόνα έκπτωσης. Έτσι, ένας προμηθευτής δεν μπορεί πρώτα να αυξήσει την τιμή ενός προϊόντος και στη συνέχεια να το παρουσιάσει ως προσφορά, είτε μέσω χαμηλότερης τιμής, είτε μέσω πολυσυσκευασίας, είτε με άλλη προωθητική ενέργεια που δίνει την εντύπωση σημαντικού οφέλους για τον καταναλωτή.
Η απαγόρευση αφορά τις κατηγορίες προϊόντων που καλύπτονται από το σχετικό πλαίσιο και εφαρμόζεται συνολικά στο λιανεμπόριο. Δεν περιορίζεται μόνο στα σούπερ μάρκετ, αλλά καλύπτει και άλλα φυσικά καταστήματα, καθώς και τις ηλεκτρονικές πωλήσεις.
Με βάση το σημερινό κείμενο του νομοσχεδίου, λοιπόν, η υποχρέωση γνωστοποίησης των ανατιμήσεων και η παρακολούθηση των τιμών σε φρούτα και λαχανικά παρατείνονται έως το φθινόπωρο του 2027. Αντίθετα, το «φρένο» στις προσφορές μετά από αύξηση τιμής διατηρείται έως το τέλος του 2026.
Οι παρατάσεις δείχνουν ότι η ακρίβεια στα σούπερ μάρκετ εξακολουθεί να απαιτεί στενή παρακολούθηση και παρεμβάσεις για τη διαφάνεια της αγοράς. Παράλληλα, η αποτελεσματικότητα των μέτρων θα κριθεί από τους ελέγχους, την αξιοποίηση των στοιχείων και τον βαθμό στον οποίο οι τιμές στο ράφι θα αντανακλούν πραγματικά το κόστος και όχι αδικαιολόγητες επιβαρύνσεις.
