Μια ομαλή, αλλά σταθερή, αύξηση της ζήτησης για ηλεκτρική ενέργεια στην Ελλάδα προβλέπει ο ΑΔΜΗΕ για την επόμενη δεκαετία. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Διαχειριστή, η συνολική κατανάλωση ηλεκτρισμού αναμένεται να αυξηθεί από περίπου 56 τεραβατώρες (TWh) το 2026 στις 64 TWh το 2036. Η εξέλιξη αυτή αντιστοιχεί σε άνοδο της τάξης του 14% και αποτυπώνει τις σημαντικές αλλαγές που συντελούνται στο ενεργειακό μοντέλο της χώρας.
Η πρόβλεψη του ΑΔΜΗΕ διαφοροποιείται αισθητά από τις αντίστοιχες εκτιμήσεις του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), του στρατηγικού οδικού χάρτη που έχει καταρτίσει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Το ΕΣΕΚ προέβλεπε ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να φτάσει στις 75 TWh έως το 2036, δηλαδή σε επίπεδο αρκετά υψηλότερο από αυτό που εκτιμά σήμερα ο Διαχειριστής.
Η άνοδος της ζήτησης για ηλεκτρισμό και οι βασικοί παράγοντες
Παρά τη διαφορά σε σχέση με τις προβλέψεις του ΕΣΕΚ, η άνοδος της ζήτησης για ηλεκτρισμό που αναμένει ο ΑΔΜΗΕ παραμένει ιδιαίτερα σημαντική. Η αύξηση δεν αποτελεί αποτέλεσμα ενός και μόνο παράγοντα, αλλά συνδέεται με μια σειρά από εξελίξεις που αναμένεται να ενισχύσουν την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας τα επόμενα χρόνια.
Καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσουν οι νέες ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών. Η ολοκλήρωση της τέταρτης φάσης διασύνδεσης των Κυκλάδων, καθώς και τα έργα για τα Δωδεκάνησα και τα νησιά του Βορείου Αιγαίου, θα επιτρέψουν τη σταδιακή ένταξη περισσότερων περιοχών στο ηπειρωτικό ηλεκτρικό σύστημα. Παράλληλα, θα περιοριστεί η εξάρτηση από αυτόνομους σταθμούς παραγωγής, ενώ θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μεγαλύτερη αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα νησιά.
Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας είναι η ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων. Οι εγκαταστάσεις αυτές απαιτούν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας για τη λειτουργία των υπολογιστικών υποδομών, των συστημάτων ψύξης και των δικτύων ασφαλείας. Καθώς η Ελλάδα προσελκύει νέες επενδύσεις στον τομέα των data centers και των ψηφιακών υπηρεσιών, η σχετική κατανάλωση αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Στη συνολική εικόνα προστίθεται και ο ευρύτερος εξηλεκτρισμός της οικονομίας. Η διείσδυση των ηλεκτρικών οχημάτων, η αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας και η αυξανόμενη χρήση ηλεκτρικού εξοπλισμού στη βιομηχανία, στις υπηρεσίες και στα νοικοκυριά αναμένεται να ενισχύσουν περαιτέρω τη ζήτηση.
Μεγαλύτερη αύξηση στη μέγιστη αιχμή
Ακόμη πιο έντονη προβλέπεται να είναι η αύξηση της μέγιστης ζήτησης, δηλαδή της υψηλότερης στιγμιαίας κατανάλωσης που καλείται να καλύψει το ηλεκτρικό σύστημα. Από περίπου 11,5 GW σήμερα, η μέγιστη αιχμή αναμένεται να φτάσει τα 15,1 GW έως το 2036. Η μεταβολή αυτή αντιστοιχεί σε αύξηση περίπου 17%, ποσοστό υψηλότερο από την άνοδο της συνολικής ετήσιας κατανάλωσης.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τον σχεδιασμό και τη λειτουργία του ηλεκτρικού δικτύου. Ο ΑΔΜΗΕ θα πρέπει να διαθέτει επαρκή παραγωγική ισχύ, ισχυρές υποδομές μεταφοράς και κατάλληλους μηχανισμούς ευελιξίας, ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται στις περιόδους όπου η ζήτηση αυξάνεται απότομα. Τέτοιες συνθήκες παρατηρούνται συνήθως κατά τους θερινούς μήνες, όταν η χρήση των κλιματιστικών συστημάτων ενισχύει σημαντικά την κατανάλωση.
Ωστόσο, η εποχικότητα της ζήτησης φαίνεται να αλλάζει. Η ολοένα μεγαλύτερη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας για θέρμανση οδηγεί στην εκτίμηση ότι οι υψηλές αιχμές θα εμφανίζονται συχνότερα τα χειμερινά βράδια. Η μεταβολή αυτή δημιουργεί πρόσθετες απαιτήσεις για το σύστημα, καθώς οι βραδινές ώρες του χειμώνα δεν διαθέτουν την υποστήριξη της ηλιακής παραγωγής.
Οι προκλήσεις για το ηλεκτρικό σύστημα
Οι θερινές μεσημεριανές αιχμές είναι, σε έναν βαθμό, ευκολότερες στη διαχείριση, επειδή συμπίπτουν με τις ώρες υψηλής παραγωγής των φωτοβολταϊκών σταθμών. Αντίθετα, τις χειμερινές βραδινές ώρες η παραγωγή από φωτοβολταϊκά είναι μηδενική, ενώ η ζήτηση μπορεί να παραμένει ιδιαίτερα αυξημένη λόγω της θέρμανσης και του οικιακού φορτίου.
Για τον λόγο αυτό, η ενίσχυση των δικτύων, η ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας και η αξιοποίηση μονάδων που μπορούν να ανταποκρίνονται γρήγορα στις μεταβολές της ζήτησης θα αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Παράλληλα, κρίσιμος θα είναι και ο ρόλος της διαχείρισης της ζήτησης, ώστε μέρος της κατανάλωσης να μεταφέρεται σε ώρες όπου υπάρχει μεγαλύτερη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ενέργειας.
Συνολικά, η πρόβλεψη για άνοδο της ζήτησης για ηλεκτρισμό κατά 14% έως το 2036 επιβεβαιώνει ότι το ελληνικό ενεργειακό σύστημα εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένων αναγκών. Παρότι η εκτίμηση του ΑΔΜΗΕ είναι χαμηλότερη από εκείνη του ΕΣΕΚ, η απαιτούμενη προετοιμασία παραμένει εκτεταμένη. Οι νέες διασυνδέσεις, τα κέντρα δεδομένων και ο εξηλεκτρισμός της οικονομίας θα αυξήσουν την κατανάλωση, ενώ οι υψηλότερες και συχνότερες αιχμές θα δοκιμάσουν τις αντοχές του δικτύου. Η έγκαιρη ενίσχυση των υποδομών θα είναι καθοριστική, ώστε η άνοδος της ζήτησης για ηλεκτρισμό να καλυφθεί με ασφάλεια, επάρκεια και μεγαλύτερη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
